“Thất thoát GDP” và câu chuyện 1 = 6

Trần Hiệp Thuỷ

(LĐ) - Số 226 - Thứ ba 01/10/2013 15:38

Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan than phiền: “Tôi thấy các con số thống kê nó thế nào ấy, tôi không dám tin... Nếu cứ căn cứ vào những con số này để phân tích thì đi đến đâu?”. Tương tự, GS-TS Vương Đình Huệ - Trưởng ban Ban Kinh tế Trung ương - đặt câu hỏi: “GDP tỉnh nào cũng tăng cao mà chỉ tiêu cả nước chỉ 5,5% thì không biết GDP chạy đi đâu?”.

Ai cũng biết, số liệu báo cáo được thống kê, tổng hợp theo cấp độ hành chính từ dưới lên; theo từng ngành chức năng hoặc thống kê bốc mẫu, nhân rộng. Nhưng thực tế, có khi 1 hoá ra 6. Một hộ nông dân được vay vốn nuôi bò, thì không chỉ ngành ngân hàng “có thành tích” cho vay, mà hội cựu chiến binh, hội người cao tuổi (hỗ trợ cụ ông, cụ bà), hội nông dân (hỗ trợ người chồng), hội phụ nữ (hỗ trợ người vợ) và đoàn thanh niên (hỗ trợ anh con trai) đều giúp gia đình vay vốn. Nên câu chuyện 1 con bò được báo cáo thành 6 con, tổng kim ngạch xuất khẩu của 63 tỉnh, thành cao gấp 3 - 4 lần kim ngạch xuất khẩu của cả nước cũng “không lạ”.

Trả lời nguyên nhân vì sao “thất thoát GDP” không khó. Nhưng vấn đề là khắc phục tình trạng này như thế nào. Có người còn bảo: “Số liệu là con số... liệu mà dùng”. Khi người ta được quyền dùng số liệu, không phải từ sự thật khách quan mà theo mục đích sử dụng khác nhau, thì con số chắc chắn sẽ “nhảy múa”. Số hộ nghèo của địa phương trong báo cáo thành tích, chắc chắn sẽ thấp hơn hộ nghèo trong đề nghị được hỗ trợ, chăm lo an sinh xã hội.

Khi tốc độ tăng trưởng GDP - chứ không phải chất lượng - được dùng làm thước đo quan trọng nhất cho thành tích phát triển kinh tế, lẽ tự nhiên, lãnh đạo địa phương, bộ, ngành sẽ tìm mọi cách để có tốc độ tăng GDP cao hơn. Cách nhanh nhất và đơn giản nhất là “xin” nhiều vốn đầu tư hơn để... tăng GDP. Đến gần cuối năm, nhắm GDP không thể tăng cao theo kế hoạch, thì xin điều chỉnh giảm chỉ tiêu tăng trưởng xuống để đạt thành tích cao hơn. Các tỉnh dựa vào GDP để làm “thước đo” tăng trưởng đã đành; cấp huyện, thậm chí xã cũng có GDP. Tương tự, dù không có ngân sách đầu tư cấp vùng, quản trị cấp vùng, nhưng vẫn có con số thống kê tăng trưởng GDP vùng. Chắc chắn GDP sẽ tiếp tục được “tăng” hoặc “thất thoát”, 1 con bò vẫn được đếm thành 6 con, nếu căn bệnh thành tích trong chỉ đạo, quản lý, điều hành kinh tế vẫn còn.