12 tháng 5, 2018

Lý lẽ chửi thề






Vài lời: Lần đầu tiên tui đưa lên Blog này bài viết của một ông Tây bằng tiếng Việt, tất nhiên chỉ là link từ trang báo VnExpress. Anh này viết quá hay. Tui khen anh Tây mà buồn cho xứ tui. Dẫu rằng, chuyện anh Tây "chửi thề" tiếng Việt (thật ra là quá nhẹ nhàng) vì một anh chàng giữ xe là chuyện hàng ngày gặp ở mọi nơi ở nước mình, nhưng nó xảy ra trong không gian một trường đại học có tiếng tăm... 
Nhớ cách đây hơn 20 năm, cùng thân phân như anh Tây học tiếng Việt này, tui cũng lặn hụp với một ngoại ngữ trên đất khách. Cuối tuần, tranh thủ đi Flohmarkt vừa học thứ "ngôn ngữ ngoài trời", vừa mua đồ rẻ, tui có dịp học lóm mấy tiếng chửi thề của mấy anh bán hàng người Thổ. Học theo miệng và chỉ biết vậy thôi chứ đâu dám chửi ai, vì sợ bị "phò mủ" (thực ra là không có cơ hội dùng như anh Tây này). Ngẫm lại, ngoại ngữ thì điếc, nhưng tính ra cũng biết chửi thề bằng tiếng Đức, tiếng Anh, tiếng Tàu, lẫn tiếng ... Campuchia. Nhưng may mắn cho tui là chưa biết dùng, nên không cần cái "lý lẽ chửi thề" như anh Tây. 
Một Flohmarkt ở nước Đức (ảnh chôm trên Internet)


Cameron Shingleton (Giảng viên đại học)
Tôi muốn khoe với mọi người thành tích mới. Sau hơn năm năm ở Việt Nam, tôi đã biết chửi bằng tiếng Việt.
Tuần trước tôi ghé Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM để gặp thầy giáo cũ. Xong việc, tôi quay lại bãi xe nhưng tìm hoài không ra xe của mình. Gãi đầu gần năm phút dưới cái nắng Sài Gòn cuối tháng Tư, tôi rút thẻ xe ra nhờ sự giúp đỡ từ nhân viên bảo vệ đang đứng dưới ô nghịch điện thoại. Anh ta lắc đầu. Tôi mất gần mười phút nữa để tìm ra chiếc xe của mình đã bị dời đi khá xa chỗ đậu trước đó trong khi máu tôi nóng dần lên.
Tôi nổi giận, hỏi bảo vệ tại sao lại chuyển xe tôi ra chỗ khác. Anh ta bảo do tôi đậu xe không đúng quy định. Tôi làm sao biết nên đậu xe ở đâu khi anh ta chỉ mải chơi điện thoại không hướng dẫn một lời. Tôi nóng nảy hỏi tiếp tại sao anh không giúp tôi tìm xe? Anh ta không trả lời được. Tôi nóng máy: “Người quản lý bãi xe đâu, cho tôi gặp nói chuyện?”. Gã bảo vệ liếc ngang, thấy sếp của mình đang ngủ vùi một góc, lại im lặng. Tôi chỉ hạ nhiệt một chút khi thấy một nhóm sinh viên Việt Nam đang nhìn mình với vẻ mặt ngạc nhiên, có lẽ họ thấy một ông Tây “nổ" bằng tiếng Việt.
Tôi lên xe, chạy ngang qua cái ô nơi anh ta đứng và vẫn mân mê điện thoại, chốt hạ câu cuối: “Công việc của anh ở trường này là gì? Đứng ở đây làm trai bao hả?”.
Chắc bạn cũng thấy tôi đã đi quá xa, nhưng tôi chỉ muốn khẳng định vài điều qua tấn trò này. Thứ nhất phải thú nhận rằng, việc chửi người khác rõ ràng đã làm tôi bớt căng thẳng và ở đây còn có một chút hãnh diện vì thành tích ngôn ngữ của mình. Tôi đã tranh cãi với người Việt vài lần trước đó nhưng khi bị chửi bằng tiếng Việt tôi đều loay hoay tìm cách phản ứng và đều thất bại thảm hại.
Tôi không khuyến khích các bạn ủng hộ việc chửi bới người khác, chỉ mong mọi người sẽ thông cảm cho tôi vì tình huống đó thực sự gây khó chịu. Và điều thứ hai cần khẳng định, là dù tôi nổi đóa, mỉa mai anh ta đi chăng nữa, tôi đã kiềm chế để không nói tục hay chửi thề.
Tôi vừa xem một video, cô giáo mắng học viên không đóng tiền phạt là "đồ con lợn", “óc lợn”. Việc xưng mày, tao với học trò là ghê gớm nhất; còn ai nghe cô giáo tung ra những lời chửi mượn tên của động vật để chỉ học sinh mà không thấy có gì gớm, thì chắc có tiêu chuẩn thẩm mỹ khác biệt với số đông.
Có vài ba ưu điểm khi nói về chửi thề. Thứ nhất, nó giúp xả stress, giống thuốc giải độc với điều kiện không ảnh hưởng đến người khác. Thứ hai, theo cá nhân tôi, việc chửi cũng có cái hay của nó. Có cách chửi thô thiển, nhưng cũng có cách chửi khá tinh tế, sáng tạo, gần như nghệ thuật. Người Việt chẳng có thành ngữ “chửi như hát hay” đấy thôi (?) Cách chửi thề còn liên quan đến tính hài hước của từng dân tộc, sự đa dạng sắc thái của từng ngôn ngữ. Chúng ta không chỉ có tình cảm sâu sắc với tiếng mẹ đẻ của mình vì nó giúp ta bày tỏ những điều tốt đẹp hay cao cả mà còn vì cả những lời không hay giúp giải tỏa bức bối nữa.
Nhưng ở Việt Nam càng lâu, hiểu tiếng Việt càng nhiều, tôi có thể khẳng định rằng, ngày nay người Việt chửi thề quá nhiều. Chửi thề khi cãi nhau. Chửi thề khi đang bực bội một mình. Chửi thề còn để bày tỏ sự thân mật, tình bạn bè bằng hữu.
Cách chửi gây phản cảm nhất với cá nhân tôi là “chơi nổi" bằng lời chửi thề. Cả thanh thiếu niên lẫn người lớn, đặc biệt là thanh thiếu niên đang học làm người lớn, nhiều khi họ chửi thề là để làm sang, để chỉ cho người ta biết mình là người từng trải, dày dặn mùi đời. Và ở không ít người, chửi trở thành sở thích, tức thói hư, theo kiểu muốn nói điều gì thật sinh động cũng phải kèm thêm vài lời thô thiển làm gia vị.
Nếu phải lựa chọn một nét đặc trưng trong cách chửi thề của người Việt, điểm khác với các văn hóa tôi đã biết thì đó là sự pha lẫn giữa cái tục tĩu và cái gì đó gần như hồn nhiên, tự phát, có nét “ngây thơ” chứ không thâm như một số nước dùng tiếng Anh.
Là một người Úc, tôi thấy cách chửi tục của người Việt không luôn luôn tồi tệ. Trong số các nước nói tiếng Anh, Úc nổi tiếng vì cách chửi khá nặng nề. Nghe người Việt buông lời chửi nhau có chữ “cha", “mẹ" thì dĩ nhiên khó chịu. Nhưng cách người Úc chửi nhau còn là sự kết hợp phong phú giữa thân, phụ mẫu với một số thứ chỉ hoạt động tình dục, bộ phận sinh dục và việc bài tiết. Và nó được nhắc lại vài lần trong mỗi câu.
Nhưng rõ ràng chửi thề có thể gây hại cho cả người chửi và người bị chửi lẫn người phải nghe. Lời chửi còn làm cho tình huống trở thành thêm dầu vào lửa. Nó gần như là yếu tố khiến những tranh chấp hàng ngày tràn ngập ác ý hay ít nhất khiến một bên phòng bị và đối trả quyết liệt. Chửi thề còn là cách thể hiện quyết tâm triệt hạ đối thủ, khiến người khác khinh thường kẻ đó, khiến đối tượng bị bẽ mặt bằng một tràng những điều tục tĩu có liên quan đến cha mẹ họ trước những khán giả đang nghe trong hoảng hồn kinh ngạc hay tò mò.
Không biết có ai dị ứng lời chửi thề đến độ muốn dẹp bỏ chúng hoàn toàn. Nhưng tôi nghĩ khó mà làm được. Một phần vì chửi thề có nguồn gốc sâu xa từ ngôn ngữ và văn hóa, nếu không muốn nói xuất phát từ cả tâm lý loài người. Một chiến lược hay hơn, theo tôi là sử dùng lời không đẹp có cân nhắc và chọn lọc, dù lúc máu nóng thì làm việc này khá gian nan.
Suy cho cùng, có nhiều cách giải tỏa giận dữ hay hơn việc ném vào mặt nhau những lời tục tĩu. Đấm thật mạnh cho vỡ bao cát ở phòng gym, hét lên chỗ không người để thoả mãn bản năng hung hăng của mình là một phương pháp khá hay được đề nghị bởi các bác sĩ răng hàm mặt. Còn ai sợ khẩu nghiệp thì tốt nhất gắng nuốt giận, á khẩu và ngồi xuống, khoanh chân mở nhạc thiền.
Tôi đang hồi hộp vì không dám chắc đề nghị của tôi được hưởng ứng và có thể giúp một người đang sôi máu hạ hoả, hay họ còn chửi tôi nặng hơn nữa.
Cameron Shingleton

5 tháng 5, 2018

Nông dân rau sạch - sự lựa chọn của KTS Lân


Du học ra trường với tâm bằng kiến trúc danh giá, nhưng lại chọn con đường mà nhiều người… lắc đầu: “Học cao hiểu rộng mà về làm… nông dân”…
Sản phẩm rau trồng theo phương pháp thủy canh khi bán cho người tiêu dùng có luôn bộ rễ - kẢnh: Thanh Tú
Đó là câu chuyện của anh Lê Trí Lân, phường 10, TP. Mỹ Tho, Tiền Giang.
Chuyện "bá láp" của Lân
Lân kể năm 2005, anh sang Pháp du học ngành kiến trúc. Ra trường anh ở lại làm việc gần 8 năm với mức lương (năm 2017) là 2.500 Euro/tháng. Thời gian làm việc bên Pháp, anh được tiếp cận nhiều mô hình, qui trình sản xuất rau sạch chất lượng cao, trong đó đáng kể nhất là mô hình thủy canh của Israel.
Thấy ở Việt Nam mô hình nông nghiệp tốn công sức, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, tốn nhiều phân thuốc, trong khi lợi nhuận thấp, lại không an toàn, anh ấp ủ ước mơ sẽ xây dựng mô hình này ngay tại quê hương của mình.
Giữa năm 2017, người dân ở xã Tân Lý Đông, huyện Châu Thành (Tiền Giang), một vùng rau nổi tiếng của tỉnh không khỏi ngạc nhiên khi thấy một chàng thư sinh từ đâu đó tới lụi cụi dựng lên một nhà lưới để trồng… rau. Nhiều người nói vui anh chàng này lại làm chuyện "chở củi về rừng", rằng anh đang làm chuyện "bá láp"…
Nông dân thông minh
Tôi đã từng tận mắt chứng kiến "nông trại ngoài khơi Địa Trung Hải" của nông dân Israel nuôi cá trong các lồng sắt tự động, được quản lý bằng hệ thống vi tính, chịu được bão cấp 10, cấp 12. Việc lọc nước biển thành nước ngọt, các mô hình thủy canh rau sạch, "chuyển giới" cho tôm để có tôm toàn đực cho năng suất cao, đều là "chuyện thường" của họ. Nông dân thông minh luôn gắn bó với các viện, trường đại học.
Vì vậy, để chúng ta có được một tầng lớp nông dân thông minh thật sự, rất cần một hệ sinh thái nông nghiệp thông minh và môi trường nông thôn sáng tạo. Những người nông dân cần có sự dẫn dắt của nhà đầu tư, nhà doanh nghiệp, sự hỗ trợ của nhà khoa học và kiến tạo của Nhà nước. 
Trần Hữu Hiệp
Còn nhiều ấp ủ
Trong khu nhà lưới rộng 1.000m² mà Lân vừa mới đầu tư (giá thành khoảng 900 triệu đồng) trồng đủ các loại rau như xà lách, cải bẹ xanh, cải phụng, cải ngọt, cải thìa, rau muống, rau dền….
Mỗi ngày vườn rau này cho được 70kg. Tính ra trung bình mỗi tháng vườn rau này cho thu nhập khoảng 70 triệu đồng. Trong khi đó chi phí chỉ khoảng 1 triệu đồng tiền điện, lương công nhân và các chi phí phát sinh khác cộng chung không quá 12 triệu đồng/tháng.
Theo Lân, do vốn đầu tư ban đầu khá lớn, và giá bán rau sạch hiện nay cao hơn nhiều so với giá rau trồng theo kiểu truyền thống nên nhiều người không dám đầu tư. Ngoài ra, màu sắc của rau không được bắt mắt bằng rau truyền thống. Đó là chuyện bất lợi của rau sạch khi đưa ra thị trường.
Dẫu vậy, Lân nói anh vẫn tin rằng rồi đây người tiêu dùng sẽ sớm chấp nhận loại rau này, bởi tuyệt đối không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, an toàn hơn cho người dùng. Một ưu điểm khác là do trồng trong nhà lưới nên không bị tác động bởi các yếu tố như mưa nắng, nóng lạnh, ẩm độ…nên năng suất ổn định.
Đặc biệt là công lao động rất nhẹ nhàng do mô hình được điều khiển tưới tự động theo giờ, cảm biến nhiệt độ, cảm biến độ ẩm vừa tự động điều chỉnh nhiệt độ, vừa xử lý nấm hạn chế sâu bệnh đến 90%.
"Ngoài trồng rau, Lân sẽ tiếp tục thực hiện mô hình trồng củ, quả để sản phẩm được đa dạng hơn, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng" – Lân tâm sự.
 THANH TÚ

Chuyển đổi đất lúa sang trồng cỏ nuôi bò


TTO - Mặt trời chếch bóng, anh Huỳnh Hữu Hiệp thong thả chèo chiếc ghe gỗ men theo mương nước phía sau nhà đi cắt cỏ cho bò.
Khoảng 5 phút chèo ghe, một cánh đồng cỏ voi, cỏ alfalfa (linh lăng) xanh um hiện ra trước mắt. Xen giữa là hàng dừa xiêm đã cho trái vụ đầu. Vườn dừa, cỏ xanh um này cách đây hơn 2 năm là cánh đồng lúa "năm được, năm thất" của gia đình anh.
 
Nông dân Hữu Hiệp chèo ghe đi cắt cỏ. Ảnh: Mậu Trường
Trồng cỏ nuôi bò
Mới 3 năm trước đây thôi, mỗi năm đầu tắt mặt tối làm đều đặn 3 vụ lúa trên 4 công đất ruộng, song cuộc sống gia đình nông dân Huỳnh Hữu Hiệp (39 tuổi, ngụ thị trấn Giồng Trôm, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre) vẫn thiếu trước hụt sau.
Hầu như năm nào cũng rơi vào tình trạng được mùa, mất giá hoặc phải thấp thỏm canh mặn. Đỉnh điểm là vụ mùa 2015 -2016, trong đợt hạn, mặn lịch sử toàn bộ 4 công lúa của gia đình anh Hiệp bị mất trắng.
"Thiệt hại về lúa vụ đó mất khoảng trên 10 triệu đồng. Điều khiến tôi đau đầu hơn là lúa mất nên không có rơm cho bò ăn, phải đi mua với giá cắt cổ. Mỗi tháng nuôi 2 con bò cũng tốn khoảng 300.000 đồng tiền mua rơm", anh Hiệp kể.
Sau đợt hạn mặn lịch sử năm 2016, anh Hiệp quyết định lên liếp toàn bộ diện tích lúa để trồng dừa, trồng cỏ - một quyết định vô cùng khó khăn đối với anh lúc đó vì ở vùng này chưa có nhiều người mạnh dạn bỏ cây lúa.
Thời điểm anh mướn người lên liếp trồng dừa, trồng cỏ nhiều người cũng khuyên can vì cho rằng đó là hướng đi mạo hiểm, rằng: "Thời gian chờ dừa ra trái để bán thì lấy cái gì để ăn?". Bỏ qua tất cả, học tập những mô hình đã thành công tại các huyện ven biển của tỉnh Bến Tre như Ba Tri, Thạnh Phú, anh quyết tâm làm.
Nhận thức được dừa sẽ mất một thời gian dài mới cho thu hoạch, anh Hiệp đầu tư trồng cỏ nuôi bò, lấy ngắn nuôi dài. Thế là mọi chuyện đã khác đi. Nhờ chuyển đối cơ cấu cây trồng hợp lý, gia đình anh Hiệp bớt nhọc nhằn khi đã có nhiều nguồn thu nhập khác nhau.
Quả ngọt
Trước ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, hạn mặn xâm nhập sâu và kéo dài, từ năm 2015 đến nay, Bến Tre chuyển đổi 7.200ha đất sản xuất (đất lúa và vườn tạp kém hiệu quả) sang trồng cây có giá trị kinh tế cao hơn.
Trong diện tích đất lúa của các huyện Giồng Trôm, Bình Đại, Ba Tri và Thạnh Phú chủ yếu chuyển đổi sang các loại cây trồng như: dừa, rau màu và trồng cỏ nuôi bò, dê hoặc nuôi trồng thủy sản.
ông Võ Văn Nam - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở NN&PTNT tỉnh Bến Tre), đánh giá trong điều kiện biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, hạn mặn ngày càng khốc liệt, hướng chuyển đổi cây trồng của người dân như mô hình của gia đình anh Hữu Hiệp góp phần đem lại hiệu quả kinh tế cao và bền vững. Được biết, Bến Tre hiện có đàn bò khoảng 170.000 con.
Đứng trước vườn dừa xen lẫn giữa đồng cỏ, anh Hiệp phấn khởi nói: "Chỉ vài năm nữa thôi, vườn dừa này sẽ cho trái ổn định. Với 4.000m2 đất trồng dừa, mỗi tháng thu hoạch khoảng 1.000 trái dừa uống nước và theo giá thị trường hiện nay khoảng trên 100.000 đồng/chục (12 trái), mỗi tháng cũng kiếm được dăm bảy triệu đồng".
Sau 2 năm, anh Hiệp đã có 4 con bò. Mới đây anh xuất chuồng được 1 con với giá gần 20 triệu đồng. "Nếu có vốn, tôi sẽ tiếp tục phát triển đàn bò của mình vì lượng cỏ dư còn khá nhiều", anh Hiệp tính.
Khác với làm lúa trước đây, giờ chuyển qua làm vườn và nuôi bò nên anh Hiệp cũng có nhiều thời gian và chủ động được công việc của mình hơn trước. Thời gian gần đây, thấy gia đình anh Hiệp chuyển hướng làm ăn hiệu quả nên nhiều hộ dân xung quanh cũng chuyển đất lúa lên liếp trồng dừa, trồng cỏ cho bò.
Anh Hiệp nhận công lên liếp cho người khác, mỗi ngày cũng kiếm được thêm trên dưới vài trăm ngàn đồng.
Nông dân Nguyễn Văn Hậu, nhà ở gần nhà anh Hiệp, cho biết trước đây anh cũng từng có ý định chuyển hơn 10 công đất lúa sang trồng dừa nhưng chưa dám vì sợ thất bại. Tuy nhiên, thấy mô hình của anh Hiệp thành công bước đầu, mới hồi đầu năm 2018, anh Hậu đã thuê cobe lên liếp trồng dừa. Ngoài đàn bò gần 10 con đang nuôi, anh Hậu đang có ý định tậu thêm một đàn dê để tận dụng hết cỏ trồng xen.
Theo anh Hiệp, so với trước đây làm ruộng, thì giờ làm vườn, trồng cỏ nuôi bò cho thu nhập cao hơn, bền vững hơn. Ảnh: Mậu Trường
"Hiện nay, giá bò đang xuống nhưng những hộ dân chủ động được nguồn thức ăn như gia đình tôi và gia đình anh Hiệp cũng không lo lắng. Cỏ thì mình trồng sẵn cho cả đàn bò ăn thoải mái, thậm chí có thể phát triển thêm đàn bò lên quy mô lớn rồi lấy phân bò bán cũng có tiền", anh Hậu nói.
MẬU TRƯỜNG

Chuyển đổi sinh kế hiệu quả
TS Trần Hữu Hiệp (chuyên gia kinh tế)
Những năm qua đã có nhiều hộ nông dân chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, từ độc canh cây lúa bấp bênh sang đa canh kết hợp, tăng thu nhập, cải thiện sinh kế gia đình. Thực tế cho thấy hiệu quả của việc chuyển đổi này nông dân đang đứng trước cơ hội và thách thức đan xen nhau, phụ thuộc vào sự chuyển đổi sinh kế thích hợp hay không.
Người có vốn, kỹ thuật và quản lý tốt sẽ đầu tư phát triển kinh tế nông hộ, trang trại. Quy mô đầu tư lớn hơn, thâm canh hay chuyên canh đòi hỏi trình độ quản lý, ứng dụng kỹ thuật cao trong nông nghiệp và dịch vụ. Nhưng hộ ít đất, kỹ thuật thấp và đáp ứng thị trường kém thì phải bán đất, bước ra ngoài khu vực nông nghiệp.
Hộ có đất, thiếu kỹ thuật và vốn đầu tư cần tham gia kinh tế hợp tác, hợp tác xã hoặc công ty cổ phần nông nghiệp để đủ sức cạnh tranh. Nếu không tạo được việc làm mới, thiếu vốn, kiến thức kỹ năng và không chuyển sang được khu vực phi nông nghiệp hiệu quả hơn, thì nông dân thất nghiệp và nghèo khó.
Do vậy, cần nhiều hơn các cơ chế, chính sách khuyến khích nhà nông chuyển đổi sinh kế hiệu quả, tăng cường liên kết hợp tác, nâng cao năng lực nông dân, tăng thu nhập và tạo cơ hội việc làm cho các mô hình nông dân chuyển đổi sinh kế bền vững để tránh vòng luẩn quẩn chuyển đổi với câu hỏi "trồng cây gì, nuôi cây gì?" bấy lâu nay.


Nông nghiệp 4.0 giúp giảm tác động biến đổi khí hậu


Làm sao để ĐBSCL phát triển thịnh vượng và bền vững? Nhiều chuyên gia và nhà quản lý đến từ các tỉnh ĐBSCL đã có những hiến kế đầy tâm huyết tại buổi tọa đàm “Giải pháp ứng phó hạn mặn các tỉnh ĐBSCL” tổ chức ngày 17 - 4 tại Bạc Liêu.
Chương trình do báo Tuổi Trẻ tổ chức, với sự đồng hành của Công ty cổ phần Tôn Đông Á.
Các chuyên gia nhận định dù tình hình hạn hán, xâm nhập mặn năm nay không khốc liệt như năm 2015-2016, nhưng việc báo Tuổi Trẻ tổ chức tọa đàm vào đúng cao điểm của mùa khô để bàn giải pháp và đánh giá, nhân rộng những mô hình phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu là rất có ý nghĩa và thiết thực.
Các giống lúa chịu mặn tốt được canh tác nhiều xen kẽ vụ tôm ở huyện Hồng Dân (Bạc Liêu) - Ảnh CHÍ QUỐC
Khi cây lúa "xuống hạng"
Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện - Chuyên gia độc lập về sinh thái, cho biết ông tâm đắc với Nghị quyết 120 (2017) của Chính phủ với những nội dung trong đó như sản xuất "thuận thiên", tôn trọng quy luật tự nhiên, tránh can thiệp thô bạo vào tự nhiên mà ông cho rằng "đây là nét mới, vô cùng tiến bộ" khi xem nước mặn, lợ, ngọt đều là tài nguyên chứ không phải cứ thấy mặn là mặc định chống.
Ngoài ra, Nghị quyết của Chính phủ cũng xác định thứ tự ưu tiên là thủy sản - cây trồng khác - lúa, thay vì như trước đây lúa ở vị trí số 1 và thủy sản số 3.
Ông Lý Minh Khởi - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy Lợi tỉnh Cà Mau, cho biết tỉnh này cũng thực hiện việc sản xuất "thuận thiên", áp dụng mô hình nào thích hợp thời điểm nào, mùa mặn nuôi con gì, trồng cây gì, giống gì; còn mùa mưa thì chuyển đổi như thế nào cho phù hợp chứ không cứng nhắc.
Hiện tỉnh này còn 205.000ha quy hoạch là vùng ngọt, nhưng thực tế vùng ngọt thật sự chỉ khoảng 90.000ha, còn lại là "da beo". Ông Khởi nhận định bà con ở vùng mặn có thu nhập đỡ hơn nhưng lại không bền vững, còn người dân trong vùng ngọt thì thu nhập không cao nhưng bền vững, ít rủi ro.
Góp ý về vấn đề này, ông Thiện cho biết qua khảo sát của ông tại một số tỉnh thì người dân nuôi tôm có thu nhập cao hơn nhiều lần so với người trồng lúa. Vì vậy, theo ông "nói rủi ro thì chúng ta cần tính toán làm sao hệ thống canh tác bớt rủi ro cho bà con ".
Không chỉ nuôi tôm mới mang lại lợi nhuận cao, ông Lê Quang Răng - Chi cục trưởng Chi cục Thủy Lợi tỉnh Trà Vinh, chia sẻ năm nay do lường trước được hạn mặn xảy ra sớm, nên vụ đông xuân tỉnh đã chuyển đổi một diện tích đáng kể trong 66.000ha sản xuất lúa sang trồng màu, cây ngắn ngày, cây ăn trái. Một trong những mô hình hiệu quả nhất là trồng ớt, năng suất đạt cao, gấp 1,2 lần trồng lúa.
"Còn trồng lúa sinh thái kết hợp với nuôi tôm, một số vùng của huyện Châu Thành làm rất hiệu quả. Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, khoảng 100ha mô hình này người dân thu nhập cao hơn trồng lúa 30 -40%", ông Răng cho biết.
Không thể "hở cái là giải cứu"
TS Nguyễn Đăng Nghĩa (chuyên gia nông nghiệp), cho rằng không chỉ dừng lại ở mô hình lúa - tôm mà các tỉnh cần nâng lên một bước nữa là lúa - tôm hữu cơ vì giá trị gia tăng sẽ đáng kể, mang lại thu nhập tốt hơn.
Ông Nghĩa cũng đề nghị để thực sự bền vững thì phải đặt thị trường lên trên hết, bỏ dần việc "hở cái là giải cứu".
Muốn vậy, cần hình thành liên kết trong nông nghiệp từ khâu sản xuất tới khâu tiêu thụ mà ông cho biết tại hội nghị đối thoại với nông dân, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng đã yêu cầu ngành nông nghiệp phải có chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp cùng nhảy vào chuỗi liên kết này để liên kết với nông dân.
Tương tự, TS Trần Hữu Hiệp (chuyên gia kinh tế) cũng băn khoăn khi Nghị quyết 120 của Chính phủ đã đề ra nhiều vấn đề, nhưng đến nay các bộ, ngành vẫn chưa trình được. Cụ thể như hội đồng điều phối vùng hiện tại mới chỉ là câu chữ trong Nghị quyết, còn "hình hài" trên thực tế thế nào thì chưa biết.
"Chính phủ đã thấy, đã ghi vào Nghị quyết rồi, nhưng chậm chạp thế sẽ tác động thế nào", ông Hiệp đặt câu hỏi. Ngoài ra, theo ông Hiệp, Quỹ phát triển ĐBSCL cũng "nghe hay" nhưng đến nay vẫn chưa thấy "hình hài".
Dương Thành Trung (Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu)
"Bạc Liêu biến nguy cơ thành thời cơ"
Bạc Liêu may mắn là đã chuyển đổi sang mô hình lúa tôm sớm (đã 17 năm-PV). Đặc biệt trong hai năm gần đây, khi Thủ tướng Chính phủ làm việc với lãnh đạo tỉnh về hai nội dung là đề nghị rút dự án nhiệt điện Cái Cùng và xin chuyển đổi đất để chuyển sang nuôi trồng thích ứng với hạn, mặn. Trong buổi làm việc đó, Thủ tướng có kết luận một câu mà hiện nay thành câu châm ngôn của tỉnh là "Bạc Liêu biến nguy cơ thành thời cơ". Nguy cơ là hạn mặn xâm nhập sâu, Bạc Liêu xin chuyển đất trồng lúa không hiệu quả sang làm một vụ lúa một vụ tôm. Khi nhìn nhận ra thực tế, nắm bắt đúng thời cơ và quyết định được thì tạo ra cơ hội rất lớn. Việc hạn, mặn cũng thế, việc xin chuyển đổi lúa, tôm cũng là thời cơ. Cuối tuần rồi tỉnh tổ chức hội nghị chuyên đề lúa - tôm, mời một số nhà khoa học, viện trường về để nghe họ khẳng định mô hình này ở Bạc Liêu. Nghe ý kiến các nhà khoa học, nông dân, doanh nghiệp xong, tôi đã khẳng định là Bạc Liêu sẽ mạnh mẽ hơn để chuyển đổi mô hình lúa - tôm này.
Cái khó hiện nay là năng suất tôm ở vùng lúa - tôm Bạc Liêu thấp, chưa cao vì lâu nay chưa tác động khoa học vào đó, để cho bà con tự nuôi, tự bươn chải. Tôi khẳng định là các cán bộ khoa học của tỉnh rất thiếu trách nhiệm với bà con trong việc nuôi tôm. Sắp tới, chỉ cần diện tích này mà sản lượng tăng lên gấp đôi thì tôi khẳng định người nông dân trong vùng sản xuất sẽ làm giàu.
Vừa rồi cũng có ý kiến đặt ra là nếu có giống lúa thích ứng với mặn một chút, lúa chịu mặn được 5 - 7 phần ngàn sẽ hiệu quả hơn. Nói chung vùng chuyển đổi lúa - tôm tôi khẳng định là thành công.
GS. TS Võ Quang Minh - Trưởng Bộ môn Đất (Khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên, Đại học Cần Thơ) đề nghị cần chú ý vấn đề khoa học công nghệ mà Thủ tướng đã ra chỉ thị đưa công nghiệp 4.0 vào nông nghiệp. Vì khi đã làm theo hướng công nghệ cao, có nhà lưới, nhà màn, thì các yếu tố biến đổi khí hậu có tác động cũng không nặng nề được.
"Nông nghiệp 4.0, nông nghiệp thông minh ở TP.HCM, Đồng Nai có một số mô hình, An Giang cũng có trên vùng Bảy Núi, Hậu Giang cũng bắt đầu. Khi chúng ta đã có định hướng phát triển nông nghiệp 4.0 thì tác động biến đổi khí hậu vào các tỉnh ven biển sẽ đỡ hơn", ông Minh gợi mở.
CHÍ QUỐC - TIẾN TRÌNH


28 tháng 4, 2018

Bài giảng Kỹ năng, công cụ, mô hình phân tích, dự báo kinh tế - tài chính

Tài liệu cho học viên lớp Nâng cao kiến thức, kỹ năng quản lý hành chính nhà nước lĩnh vực kinh tế - tài chính. Mời Click vào đây để tải các Slide bài giảng (đã mở chế độ công cộng cho mọi người truy cập Internet). Tài liệu chỉ sử dụng học tập miễn phí, đề nghị các trang mạng không tải về rao bán và thu tiền với mọi hình thức. Cám ơn.


25 tháng 4, 2018

"Sóng ngầm" ở Phú Quốc: Phòng "nóng", ngừa "sốt" cho đảo ngọc


Trần Hữu Hiệp
Phú Quốc vẫn chưa thể thoát khỏi "chiếc áo" của một đơn vị hành chính cấp huyện. Chính sức hút mãnh liệt của đảo ngọc trong tình trạng yếu kém của quản lý nhà nước đã đẩy các cơn sốt đất và các vi phạm trật tự đất đai, quản lý đô thị lên cao trào
Tình hình an ninh trật tự và cơn sốt đất đai đang diễn ra ở Phú Quốc rất đáng lo ngại. Tình trạng nóng sốt đã từng xảy ra cách đây 5-10 năm khi có thông tin quy hoạch hòn đảo này thành trung tâm du lịch - nghỉ dưỡng tầm cỡ quốc tế, sau đó là việc chuẩn bị nâng cấp huyện đảo lên thành phố và gần đây là đặc khu hành chính - kinh tế.

Trục lợi chính sách
Thời gian qua, hạ tầng trên đảo đã được quan tâm đầu tư tạo diện mạo mới cho Phú Quốc. Hai cánh cửa của đảo ngọc được mở. Sân bay quốc tế - "cổng trời" là cảng hàng không sôi động, nhiều chuyến bay nhất trong vùng ĐBSCL, kết nối với 3 trung tâm lớn cả nước là Hà Nội, TP HCM, Cần Thơ và nhiều chuyến bay quốc tế. "Cửa bể" - cảng biển quốc tế tổng hợp An Thới, Dương Đông được đầu tư, đưa vào khai thác. Các đường xương sống trên đảo: trục Bắc - Nam, vòng quanh đảo và tuyến xương cá hoàn thành. Đường cáp ngầm đầu tiên dài nhất Đông Nam Á đưa điện quốc gia ra đảo, đường cáp quang viễn thông cũng đã vượt biển ra đảo ngọc.
Cùng với những công trình hạ tầng lớn trên đảo là nhiều dự án đầu tư tầm cỡ quốc gia và quốc tế, nhất là các dự án du lịch lớn, xác lập nhiều kỷ lục, đang tạo ra sức hút mới. Phú Quốc là hòn đảo lớn nhất nước, có sân bay Phú Quốc là sân bay đầu tiên của cả nước được xây dựng mới từ sau năm 1975. Vườn thú thiên nhiên bán hoang dã Safari Phú Quốc nằm trong tổ hợp dịch vụ du lịch thuộc dự án khu du lịch sinh thái Vinpearl là khu Safari đầu tiên, lớn nhất của cả nước. Cáp treo vượt biển dài nhất thế giới từ An Thới ra hòn Thơm.
Hầu hết các tập đoàn lớn trong nước đã đầu tư vào Phú Quốc như Vingroup, Bim Group, Sun Group, CEO Group. Chưa kể nhiều người giàu có ở Hà Nội, TP HCM đang đầu tư các condotel (căn hộ khách sạn) và các dự án du lịch vệ tinh trên đảo.
Phú Quốc đang là một đại công trường. Theo thống kê chưa đầy đủ, hàng chục ngàn lao động từ mọi miền đất nước đến Phú Quốc, hơn 20.000 lao động làm việc ở các công trình. Thống kê mới nhất của cơ quan chức năng cho thấy Phú Quốc hiện có hơn 6.000 ôtô và khoảng 80.000 môtô các loại đăng ký lưu hành, chưa kể số phương tiện từ đất liền mang ra đảo lưu thông, không thống kê hết. Chỉ riêng số vụ tai nạn giao thông, huyện đảo này đã chiếm 50% toàn tỉnh Kiên Giang. Số vụ trọng án xảy ra nhiều hơn. Phú Quốc bao đời nay vốn rất bình yên, đêm đến nhiều nhà dân ngủ không đóng cửa nhưng hiện nay có nguy cơ trở thành túi chứa tệ nạn. Người bể hụi, trốn nợ, trốn lệnh truy nã... cũng chạy ra Phú Quốc.
Trong khi đó, giá đất tăng ảo 10-20 lần, thậm chí nhiều lần hơn nhưng giao dịch miệng, giấy tay vẫn diễn ra bất chấp các thủ tục pháp lý và trật tự quản lý đất đai. Các sai phạm trong quản lý đất đai ở đây đã từng bị phát hiện xử lý, nhiều cán bộ cấp huyện, xã đi tù nhưng những cơn sốt đất và dấu hiệu vi phạm vẫn lặp lại đáng lo ngại.
Cần làm "mát" môi trường
Việc phát triển nóng gây ra quá tải cho công tác quản lý của địa phương, trong khi lực lượng mỏng. Phú Quốc vẫn chưa thể thoát ra khỏi "chiếc áo" của một đơn vị hành chính cấp huyện. Chính sức hút mãnh liệt của đảo ngọc trong tình trạng yếu kém của quản lý nhà nước đã đẩy các cơn sốt đất và các vi phạm trật tự đất đai, quản lý đô thị lên cao trào, buộc các cơ quan trung ương, cấp tỉnh phải vào cuộc, đòi hỏi xử lý kiên quyết mới có thể ngăn chặn, lập lại trật tự.
Những gì đang diễn ra ở Phú Quốc trong thời gian qua khó chấp nhận. Tội phạm ở đâu cũng có nhưng Phú Quốc là đảo ngọc, khách du lịch đến đây sẵn sàng trả phí cao hơn trong đất liền nên họ có quyền đòi hỏi được cung cấp "sản phẩm dịch vụ chất lượng cao". Cần làm sạch môi trường xã hội, quản lý tốt hơn và xây dựng một cộng đồng dân cư sạch.
Văn hóa bản địa, ý thức, niềm tự hào, ham muốn làm giàu từ đảo ngọc sẽ biến mỗi người dân trở thành một "đại sứ tiếp thị" cho Phú Quốc. Họ sẽ là yếu tố kết nối văn hóa đảo ngọc với cộng đồng khác trong nước và quốc tế. Cùng với văn hóa, xã hội là yêu cầu đầu tư, bảo vệ môi trường. Sự phát triển quá nóng của Phú Quốc gần đây đã mang đến thực tế: trật tự quản lý bị vi phạm, ô nhiễm môi trường, đe dọa tương lai của một thiên đường nghỉ dưỡng đang được kỳ vọng.
Dư luận đang quan tâm chỉ đạo quyết liệt của Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình về thanh tra đất đai trên đảo Phú Quốc, Thanh tra Chính phủ đã vào cuộc, Tỉnh ủy Kiên Giang cũng đã chỉ đạo chính quyền kiên quyết kiểm tra xử lý sai phạm. Tương lai của Phú Quốc ra sao phụ thuộc vào cách ứng xử khôn ngoan, có trách nhiệm của con người đối với nó trong hiện tại. Thực tế bức xúc đang cần những biện pháp mạnh mẽ để lập trật tự quản lý. Quan trọng hơn là những giải pháp lâu dài phòng "nóng", ngừa "sốt" trên đảo ngọc một cách hiệu quả là bước chuẩn bị cần thiết để thực hiện chủ trương, quyết sách lớn của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ trong việc xây dựng huyện đảo trở thành đặc khu hành chính - kinh tế của cả nước.
Trần Hữu Hiệp
Người Hà Nội vào mua đất
Ông Nguyễn Thống Nhất, Trưởng Ban Quản lý Khu Kinh tế Phú Quốc, cho biết có nhiều người ở Hà Nội vào Phú Quốc mua đất. Tình trạng buôn bán đất đai ở đảo ngọc hiện rất phức tạp, giá đất cao và được cho là "ảo". Nhiều người chưa hiểu hết các chính sách pháp luật, mua bán đất đai quá bát nháo, đất công viên cây xanh cũng mua bán, đất công trình công cộng cũng đưa ra giá tiền tỉ.
"Cần cảnh tỉnh để người dân đừng nhảy vô mua như vậy nữa vì đất gì cũng mang ra mua bán. Cần tuyên truyền để bà con biết đất công viên cây xanh, đất rừng mà mua bán là không thể xây dựng được. Việc mua bán bát nháo như hiện nay sẽ gây sốt giá và vấn đề trật tự đô thị phát sinh quản lý không nổi" - ông Nhất nói.
P.KHÊ


21 tháng 4, 2018

Thích nghi hạn, mặn


Trần Hữu Hiệp

Từ xa xưa, các bậc tiền hiền khai phá vùng châu thổ Cửu Long đã phải chống chọi với điều kiện khắc nghiệt của vùng đất mới. Lịch sử hàng trăm năm qua cho thấy, người dân nơi đây đã biết chủ động thích ứng thuận thiên, hợp địa, tôn trọng quy luật tự nhiên theo điều kiện thực tế.


Giống lúa chịu mặn tốt được canh tác ở Bạc Liêu. Ảnh: CHÍ QUỐC

Bao đời nay, người dân ven biển đã biết dùng lu, khạp để trữ nước ngọt mùa mưa dùng cho mùa khô. Thực tế, trong một số tiểu vùng bị hạn mặn nghiêm trọng vẫn có nhiều nông dân "né hạn" nhờ chủ động lịch thời vụ, sử dụng giống ngắn ngày, có những rẫy màu chủ động tưới bằng nước ngầm, tránh được thiệt hại. Tư duy thích ứng đó cần được nâng lên thành định hướng "3 chuyển dịch": chuyển lịch thời vụ "né hạn, mặn", sử dụng giống thích ứng hạn, mặn và mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi hiệu quả kinh tế hơn cây lúa kèm theo là các giải pháp kỹ thuật, tín dụng, gắn với thị trường tiêu thụ nông sản để đảm bảo sự chuyển đổi thành công, không duy ý chí và hành chính hóa sản xuất.
ĐBSCL đã xuất hiện nhiều mô hình tốt như lúa – tôm ở Bạc Liêu, Sóc Trăng; mô hình nuôi tôm sạch dưới tán rừng ở Cà Mau; cây dừa thích ứng BĐKH ở Bến Tre và các mô hình sinh kế thích ứng trên đất giồng ven biển ở Trà Vinh … Các mô hình đó cần được tiếp tục nghiên cứu để nhân rộng trong phạm vi từng tiểu vùng thích hợp, trên cơ sở tôn trọng giá trị nhân văn, kiến thức bản địa kết hợp với tri thức công nghệ hiện đại và tư duy hệ thống chứ không phải bằng kinh nghiệm đơn thuần.
Để nâng tầm thích ứng của người dân trước thách thức mới, chính quyền các tiểu vùng ven biển với vai trò kiến tạo của mình, cần thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp đa dạng, từ nặng về số lượng sang chất lượng và giá trị. Cần tiếp cận tổng thể, tích hợp chứ không thể chỉ đạo phát triển lẻ mẻ từng mô hình rồi nhân rộng một cách cứng nhắc. Cần lấy tài nguyên đất và nước được ví như đôi chân phát triển đồng bằng làm yếu tố cốt lõi. Khai thác thổ nhưỡng phải gắn với từng tiểu vùng sinh thái.
Bên cạnh nước ngọt, cần xem nước mặn, lợ cũng là tài nguyên phát triển kinh tế biển, ven biển. Tránh ngăn mặn bằng cách can thiệp thô bạo như đã làm. Chú trọng phát triển vùng duyên hải, vùng đặc quyền kinh tế, phát huy vị trí địa – kinh tế, chính trị của đồng bằng.
Thích nghi với hạn, mặn, phát triển kinh tế ven biển, kinh tế biển xanh phù hợp chính là bước chuyển dịch căn bản để vùng đất phù sa vượt qua khỏi cái bóng của nông nghiệp lúa nước truyền thống từ ngàn đời, hướng đến mục tiêu an toàn, thịnh thượng trong tương lai.