27 tháng 3, 2014

"Chết cười" bài văn "bá đạo" của học sinh lớp 10

Trường học có phòng hội nghị 3D, sân bay trực thăng, nhà hàng 8 sao - đó là tưởng tượng của một nam sinh trong bài kiểm tra văn.

Với đề bài: "Viết thư gửi tôi 20 năm sau", Lương Trọng Nghĩa (học sinh lớp 10A, trường THPT Anh-xtanh, Hà Nội) đã sáng tác một bài văn thú vị và hài hước.

Mở đầu bài làm là hình ảnh của lễ buổi khai giảng năm 2034, chàng trai này tưởng tượng khi đó mình đã trở thành hiệu trưởng của chính nơi đang theo học.

Đây còn là thời điểm khánh thành ngôi trường mới chuẩn quốc tế hoành tráng với phòng hội nghị công nghệ 3D sức chứa 15.000 người, học sinh giáo viên được trang bị iPad 16, hệ thống nhà hàng 8 sao, nóc tòa nhà còn có sân đỗ trực thăng...

Đặc biệt, nhân dịp này, vị hiệu trưởng mới đã đọc lại bức thư của chính mình viết cách đây 20 năm nêu lý do vì sao từ một nam sinh lười học lại có thể đạt được thành công như ngày hôm nay.

Với ngôn ngữ hài hước, trí tưởng tưởng phong phú, bài văn khiến người đọc không khỏi bật cười.
Nhiều ý, chữ to nên bài văn này dài tới 8 mặt giấy.

Nguyên văn bài làm độc đáo này:

"Xin chào các bạn học sinh trường THPT Quốc tế Einstein!

Xin tự giới thiệu, tên tôi là Lương Trọng Nghĩa, hiệu trưởng mới của trường chúng ta, thay thầy Đào Tuấn Đạt nghỉ dạy về quê dưỡng già và lấy vợ. Tuy thầy tuổi đã cao nhưng vài bộ phận vẫn như ngày nào, nhất là đôi chân nhanh nhẹn, sức khỏe dẻo dai, vì thế hôm nay chúng ta vinh dự được đón thầy trong buổi lễ khai giảng long trọng và đầy ý nghĩa này (vỗ tay).

Các bạn học sinh thân mến! Như các bạn đã biết, cách đây 10 năm, nhằm đáp ứng nhu cầu dạy và học theo chuẩn quốc tế của nhà trường, thầy Đạt đã cho khởi công xây dựng cơ sở mới ngay tại địa chỉ 102 Thái Thịnh, trước là một khu chung cư cao cấp. Ngày hôm nay, chúng ta vui mừng có mặt tại đây trong lễ khai giảng năm học mới, cũng chính là ngày cắt băng khánh thành ngôi trường THPT số một châu Á hiện nay.

Nơi chúng ta đang có mặt là phòng hội nghị đa chức năng với sức chứa hơn 15.000 người, hệ thống âm thanh, ánh sáng hiện đại cùng công nghệ 3D khiến các bạn dù ngồi xa tít ở góc phòng vẫn có thể nghe giọng tôi rất rõ, thậm chí thấy được nốt ruồi phía trên lông mày phải của tôi 3 cm!

19 tầng tiếp theo của tòa nhà này bao gồm các phòng học, mỗi phòng có 2 hệ thống máy chiếu cảm ứng, bàn giáo viên và học sinh được bố trí iPad 16 đời mới nhất, Wifi phủ sóng tới tận phố Thái Hà, ngoài ra còn có khu ký túc xá cho các bạn du học sinh đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Cu Ba, …

Tầng 21 tới tầng 25 là hệ thống nhà hàng 8 sao, khu giải trí với những trò chơi vận động tay chân và trí tuệ, bể bơi ngoài trời, thư viện, sân đỗ cho trực thăng. Tất cả những cơ sở vật chất tuyệt vời đó một lần nữa khẳng định mức độ đầu tư khổng lồ với tâm huyết lớn lao mà thầy Đạt đã dành cho học sinh THPT Einstein nói riêng và nền giáo dục toàn cầu nói chung.

Tôi tin rằng khi lựa chọn tôi làm hiệu trưởng, thầy Đạt đã đặt vào tay tôi một viên ngọc quý và một trách nhiệm nặng nề. Tại đây, em xin hứa với thầy, tôi xin hứa với tất cả các bạn học sinh thân yêu, tôi sẽ cố hết sức mình để tiếp nối sự nghiệp giáo dục mà thầy Đạt đã theo đuổi bằng tất cả tâm huyết của những năm tháng tuổi trẻ.

Những thành tựu mà thầy Đạt và tất cả các thầy cô giáo khác đã gây dựng sẽ được lưu truyền mãi mãi tại nhà truyền thống của trường tại cơ sở cũ - 106 Thái Thịnh. Đó là nơi đã gắn bó với những ngày đầu thành lập trường, là bước đầu tiên xây dựng nên danh tiếng của trường THPT Quốc tế Einstein ngày hôm nay (vỗ tay).

Trong quá trình sửa sang nhà truyền thống, đội xây dựng đến từ Mỹ đào được một hiện vật hết sức kỳ lạ dưới gốc cây sấu. Đó là một chiếc lọ thủy tinh, bên trong chứa bức thư giấy đã úa vàng vì nhuốm màu năm tháng. Thư đề năm 2014, tức là cách đây tròn 20 năm. Xin phép các bạn cho tôi được đọc toàn văn bức thư đầy tâm sự này. Bức thư có nội dung như sau:

“Chỉ có một từ: ức chế!

Lúc đăng ký vào trường này, mẹ bảo cố học cho xong cấp 3 rồi mẹ cho đi du học. Mẹ cũng bảo chả cần học hành gì nhiều, tới lớp cho quen mặt bạn rồi đến giờ kiểm tra hỏi bài nó là xong, cố không để đúp chứ chả cần giỏi. Mẹ còn bảo đi học không gây sự với ai, cũng đừng để bạn bè nó đánh mình, cứ yên ổn mà qua ngày thôi.

Tin mẹ sái cổ, cứ đến giờ học thì lết xác tới lớp ngủ, hết giờ về đi chơi điện tử, trà chanh chém gió, anh em bạn bè thoải mái tự do, ai ngờ một ngày tình cờ phải ngồi cong lưng dưới gốc cây chép phạt vì nghe lời mẹ.

5 môn thi giữa kỳ được 9 rưỡi, cao thế còn gì, lại còn có tên trong top 10 từ dưới lên trên, mấy ông thầy còn định “cải thiện chất lượng học” bằng cách gì nữa đây, nhồi nhét, học lại, đã thế còn có cái kiểu phạt xong bắt cảm ơn. Đúng là đặc sản mỗi trường này có.

Đúng lúc đang chổng mông chờ thầy “hành hình” thì cái con bé đấy nó đi ngang qua lớp. Sớm không đến, muộn không đến, ngay “giờ cao điểm” lại vác cái mặt mốc nghênh ngang lượn qua lượn lại. Mà nó lượn thì cứ lượn, việc gì phải dòm vào lớp người ta. Mà dòm thấy cảnh chướng mắt thì thôi, việc gì nó phải cười khẩy.

17 năm hít thở trên cuộc đời này, chưa bao giờ nhục đến thế.

Chịu nhục xong còn phải đứng lên khoanh tay, cúi đầu cảm ơn thầy đã xát muối vào trái tim em.

Tiền hết, tình tan, đời tàn, mẹ mắng.

Đã thế nhớ, từ mai anh sẽ học hành chăm chỉ tử tế, anh sẽ học đại học đàng hoàng. Sau anh làm giáo viên, anh sẽ “hành hạ" bọn học sinh cho bõ tức. Biết đâu 20 năm nữa, bác Đạt về quê chăn vịt, anh lên làm hiệu trưởng trường này.

Anh sẽ cho học sinh của anh nghỉ cả tuần, chỉ đi học từ thứ 2 đến chủ nhật, mỗi ngày 2 ca, mỗi ca 5 tiếng. Đứa nào đi học muộn anh cho trèo cổng vào thoải mái, mỗi cổng cao 3m, kết hợp tập thể dục với lau chùi cổng trường luôn. Anh sẽ cho học sinh đi chơi xa, tham quan dã ngoại thường xuyên, từ gò Đống Đa đến lăng Bác.

Anh cho chúng nó quyền được điểm kém không giới hạn, cũng không bị phạt, đứa nào tổng 5 môn thi dưới 40 điểm anh để đúp luôn, mà đúp vẫn dốt thì anh gửi tạm ở mẫu giáo Sao Sáng bên kia đường để học lại bảng chữ cái.

Anh cho chúng nó quậy phá yêu đương vô tư, anh bắt được anh hứa không mắng chửi, chỉ nhẹ nhàng chụp lại rồi mời phụ huynh đến đón con về tự giáo dục thôi.

Toàn trường anh phủ sóng Wifi, cơ mà trong giờ học anh tắt Wifi bật máy phá sóng, mấy đứa học sinh tha hồ dùng điện thoại để Pikachu với soi gương.

Giờ học quốc phòng trường anh, không phải lăn lê bò toài tháo lắp súng ống, anh dẫn chúng nó đến Magic Game chơi điện tử bắn zombie, bắn 10 viên hạ được mấy mục tiêu được từng đấy điểm. Thế nào mấy chú học sinh, anh làm thế mấy chú có muốn vào trường anh không? Muốn quá đi chứ.

À thôi, hiệu trưởng tương lai đi dọn nhà vệ sinh vì tội buồn mồm nhai kẹo cao su trong lớp đây, các bạn học sinh thân yêu cố gắng đợi thầy 20 năm nữa nhé”.

(cả trường vỗ tay, hiệu trưởng lấy khăn lau nước mắt )

Vâng, một bức tâm thư gửi tương lai thật xúc động, ngập tràn tính giải trí và thời sự. Tôi tin rằng bạn trẻ đó sau cú vấp bị sỉ nhục đầu đời đã vươn lên, chật vật học xong cấp 3 rồi hoành tráng đỗ đại học Sư phạm, với thành tích xuất sắc anh ấy được thầy Đạt mời về trường đảm nhận nhiều vai trò khác nhau, cuối cùng cũng đến ngày mon men tới cái ghế hiệu trưởng.

Vâng, chàng trai đầy nghị lực đó chính là tôi, và tôi xin hứa những lời tôi viết trong thư sẽ trở thành sự thật kể từ học kỳ này, cụ thể là sau 5 phút nữa.

Và để khai mạc kỷ nguyên huy hoàng rực rỡ đó, mở ra đế chế của tôi, xin trân trọng kính mời thầy Đào Tuấn Đạt, nguyên hiệu trưởng nhà trường, lên cắt băng khánh thành trụ sở mới và bấm tiếng chuông bắt đầu giờ học. Sau khi chuông hết reo, tức là 30 giây kể từ khi bấm, em học sinh nào còn chưa vào chuồng ổn định chỗ ngồi sẽ ngay lập tức phải trở về nhà, thu dọn đồ đạc đến ở trong tầng hầm của trường để rèn luyện đạo đức và tác phong nhanh nhẹn. Xin kính mời thầy.

(Thầy Đạt lò dò chống đầu gối đứng lên. Học sinh vội vàng chạy hết)".
Thầy Nguyễn Phi Hùng (giáo viên dạy văn) chia sẻ: “Đây là hoạt động ngoại khóa môn Văn của trường. Đề bài chỉ mang tính chất khuyến khích học sinh tư duy sáng tạo theo cách riêng của mình chứ không có trong chương trình”.

Đối với bài làm của Lương Trọng Nghĩa, thầy Hùng cho biết nam sinh này tuy không giỏi Văn nhưng tư duy rất sáng tạo. Ngoài ra, do có thời gian chuẩn bị ở nhà nên Nghĩa trau chuốt ngôn từ và diễn đạt khá tốt.

26 tháng 3, 2014

Du lịch làng nghề - Thực trạng và giải pháp

10 câu hay nhất trong diễn văn "làm thay đổi thế giới" của Putin

(PetroTimes) - Bài diễn văn của Tổng thống Nga Vladimiar Putin đọc trước quốc hội đã làm cho cả thế giới sửng sốt. Phóng viên hãng tin Mỹ AP ở Ukraine viết "Một bài diễn văn lịch sử. Thế giới sẽ không bao giờ còn như trước nữa". Chúng ta hãy cùng điểm lại những câu từ hay nhất trong bài diễn văn làm lay động cả thế giới này:
Tổng thống Nga Putin.
1 - “Hàng triệu người đã đi ngủ ở một quốc gia và rồi tỉnh dậy tại một quốc gia khác, chỉ qua một đêm đã trở thành dân tộc thiểu số tại một nước cộng hoà thuộc Liên Xô cũ. Còn nước Nga lại trở thành một trong những dân tộc lớn nhất, nếu không muốn nói là nhóm dân tộc lớn nhất trên thế giới, bị chia cắt bởi các đường biên giới.”

2 - “Trong một vài trường hợp, bạn cần có giấy phép đặc biệt từ chiến binh Maidan để gặp gỡ các Bộ trưởng nhất định trong chính phủ hiện tại. Không phải chuyện đùa - đó là thực tế.”

3 - “Thế nhưng, chúng ta đã được nghe gì từ những người bạn Tây Âu và Bắc Mỹ? Họ nói chúng ta đang vi phạm các tiêu chuẩn luật pháp quốc tế. Thứ nhất, thật tốt là ít nhất họ cũng nhớ rằng vẫn tồn tại một thứ gọi là luật pháp quốc tế - muộn dù sao còn hơn không.”

4 - Chúng ta vẫn nghe Mỹ và Tây Âu nói rằng Kosovo là một trường hợp đặc biệt. Điều gì đã khiến nó trở nên đặc biệt trong mắt những người bạn này của chúng ta? Hóa ra đó là vì cuộc xung đột ở Kosovo đã khiến rất nhiều người thương vong.

5 - “Các đối tác phương Tây của chúng ta, dẫn đầu là Mỹ thích dùng “quy tắc của súng đạn” hơn là luật pháp quốc tế. Họ đi đến chỗ tin rằng họ đặc biệt và có đặc quyền, rằng họ có thể quyết định vận mệnh thế giới, rằng chỉ họ mới luôn luôn đúng. Họ làm bất cứ thứ gì họ thích: chỗ này, chỗ kia. Họ sử dụng vũ lực chống lại các quốc gia có chủ quyền, xây dựng các liên minh dựa trên nguyên tắc “Nếu anh không theo tôi nghĩa là anh chống lại tôi”. Để cho sự xâm lược này có vẻ hợp pháp, họ ép buộc các tổ chức quốc tế phải đưa ra các nghị quyết. Và nếu vì một vài lý do nào đó mà cách này không hiệu quả, thì họ phớt lờ luôn cả Liên Hợp Quốc lẫn Hội đồng Bảo an.”

6 - Dù chính mắt tôi chứng kiến, thật khó mà tin rằng, vào cuối thế kỷ 20 mà một thủ đô ở châu Âu, Belgrade, lại chìm dưới các cuộc tấn công bằng tên lửa trong vài tuần, và sau đó là đến cuộc can thiệp vũ trang thật sự. Có nghị quyết nào của Hội đồng Bảo an về vấn đề này lại cho phép những hành động như vậy? Không hề. Và rồi họ đánh Afghanistan, Iraq, vi phạm trắng trợn nghị quyết của Hội đồng Bảo an về Lybia, khi thay vì chỉ áp đặt cái gọi là vùng cấm bay thì họ đồng thời dội bom luôn xuống đó.

7 - Các tiêu chuẩn được áp đặt lên các nước này mà không hề phù hợp với lối sống, truyền thống và văn hóa của người dân. Và hậu quả là thay vì dân chủ, tự do là hỗn loạn, bạo lực bùng phát và hàng chuỗi biến động. Mùa xuân Ả Rập đã biến thành Mùa đông Ả Rập.

8 - Ở Ukraine, các đối tác phương Tây của chúng ta đã vượt qua giới hạn, họ đùa với lửa và hành động một cách vô trách nhiệm, thiếu chuyên nghiệp.

Nước Nga đã rơi vào một vị thế không thể thoái lui. Nếu anh lấy hết sức ép một cái lò xo, nó sẽ bật lại rất mạnh. Hãy luôn nhớ điều này.

9 - Tôi không thể tưởng tượng cảnh chúng ta đến Sevastopol để thăm các thủy thủ NATO. Dĩ nhiên phần lớn họ là những chàng trai tuyệt vời. Nhưng sẽ tốt hơn nếu họ đến thăm chúng ta, làm khách của chúng ta, hơn là ngược lại.

10 - Tôi muốn biết chính xác thì họ nghĩ gì trong đầu: Sử dụng những kẻ phản quốc, hay hy vọng sẽ đẩy chúng ta vào một tình thế kinh tế xã hội đi xuống để kích động sự bất bình của người dân? Chúng ta chắc chắn sẽ đáp trả thích đáng các tuyên bố vô trách nhiệm và đầy khiêu khích đó...

H.C.T (Tổng hợp)
http://petrotimes.vn/news/vn/quoc-te/10-cau-hay-nhat-trong-dien-van-lam-thay-doi-the-gioi-cua-putin.html

20 thành ngữ vui bằng tranh khuyên thanh niên

20 thành ngữ vui về thanh niên chuẩn
"Trung thực dù đời cơ cực", "Sống nhân ái đời không tê tái" hay "Sáng tạo là suy nghĩ bạo" - đó là những thành ngữ vui trong bộ ảnh "Thanh niên chuẩn" ra mắt nhập dịp 26/3.
(Dân trí) - Thầy giáo Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu và các bạn sinh viên ĐH Sư phạm TP.HCM vừa cho ra đời bộ ảnh "Thành ngữ thanh niên chuẩn" hết sức thú vị.
Nhân kỉ niệm 83 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3), Ban Tuyên giáo TW Đoàn giới thiệu bộ ảnh "Thành ngữ thanh niên chuẩn". Bộ ảnh "Thành ngữ thanh niên chuẩn" gồm 20 bức tranh vẽ chì do thầy giáo "hot boy" Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu cùng các bạn sinh viên lớp Tâm lý học K37 trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh thực hiện; họa sĩ thể hiện là một bạn sinh viên có nghệ danh "Chuối Chan".

Bộ ảnh Thành ngữ thanh niên chuẩn được vẽ để minh họa cho 20 câu "thành ngữ" vui đã xuất hiện trong bài hát Thanh niên chuẩn, đây là những câu được chọn lọc cẩn thận từ hàng trăm câu do các bạn sinh viên đến từ trường Đại học Sư phạm TP.HCM sáng tạo, đóng góp.

Những câu thành ngữ thời @ này có kết cấu theo kiểu nói vần điệu đang được các bạn trẻ yêu thích, sử dụng phổ biến hiện nay nhưng có nội dung mới, gắn liền với các thông điệp đầy ý nghĩa về giá trị sống, về các phẩm chất đạo đức mà một người thanh niên Việt Nam hiện nay cần có như: Tâm trong, dù cố bẻ cong, vẫn thẳng; Gặp khó đừng có kêu ca; Gặp dối trá quyết không tha; Trung thực dù đời cơ cực; Có trách nhiệm chứ đừng trách móc; Sống nhân ái đời không tê tái; Hãy hết lòng với những người hết hơi...

Vừa ra đời, bộ ảnh đã được chia sẻ khắp các trang mạng xã hội, diễn đàn giới trẻ. Nhiều người dự đoán rằng Thành ngữ thanh niên chuẩn sẽ sớm đi vào đời sống thanh niên, trở thành những câu nói thời thượng trong thời gian tới.

Một số hình ảnh trong bộ Thành ngữ thanh niên chuẩn:
Bộ ảnh gồm 20 bức tranh vẽ chì được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Ban tuyên giáo trung ương Đoàn.

Tác giả của những ý tưởng minh hoạc độc đáo này là thầy giáo hot boy Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu cùng các sinh viên lớp Tâm lý học K37 ĐH Sư phạm TP.HCM.

Họa sĩ thể hiện là một bạn sinh viên có nghệ danh Chuối Chan.

Bộ ảnh được vẽ để minh họa cho 20 câu thành ngữ vui đã xuất hiện trong bài hát Thanh niên chuẩn từng được Ban tuyên giáo trung ương Đoàn ra mắt nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc Hội sinh viên Việt Nam lần thứ 9 (12/2013).

Đây là những câu nói được chọn lọc cẩn thận từ hàng trăm phát ngôn do các bạn sinh viên ĐH Sư phạm TP.HCM sáng tạo, đóng góp.

“Mục đích thực hiện bộ ảnh là nhằm chuyển tải các thông điệp sống đẹp - sống có ích đến với các bạn thanh niên một cách nhẹ nhàng, trẻ trung, với mong muốn những câu thành ngữ vui này sẽ được giới trẻ yêu thích, ghi nhớ, dần trở thành câu nói cửa miệng của thanh niên thay cho những câu nói vô bổ, thậm chí là tiêu cực” - anh Lê Quang Tự Do, Phó trưởng ban thường trực Tuyên giáo T.Ư Đoàn chia sẻ.

Thời gian qua, dự án Thanh niên chuẩn do Ban Tuyên giáo T.Ư Đoàn thực hiện nhằm kêu gọi đoàn viên, thanh niên cả nước hưởng ứng cuộc vận động xây dựng hình mẫu thanh niên Việt Nam thời kỳ mới phát động đã đạt được kết quả bước đầu tích cực.

Các sản phẩm của dự án như MV và ca khúc, bộ ảnh đã được giới trẻ đón nhận, thu hút được số lượng lượt xem, bình luận và chia sẻ lớn trên các diễn đàn và mạng xã hội.

Những câu thành ngữ thời @ này có kết cấu theo kiểu vần điệu đang được các bạn trẻ yêu thích, sử dụng phổ biến hiện nay nhưng có nội dung mới, gắn liền với các thông điệp ý nghĩa về giá trị sống, các phẩm chất đạo đức mà một người thanh niên Việt Nam hiện nay cần có.

Muốn bớt cực nhọc bây giờ phải học.

Giỏi kỹ năng đời hết khó khăn - Không kỹ năng làm gì cũng nặng.

Nhà không tự mọc, thóc không tự xay - Muốn đạt điều hay phải làm phải nghĩ.

Thanh niên chuẩn dám làm chứ đừng càm ràm.

Cống hiến không nên làm biếng.

Có sức khỏe, bẻ gian nan.

Khỏe thể chất, mọi việc hoàn tất - Khỏe tinh thần, làm việc rần rần.

Có hoài bão, không lo chao đảo.



Yêu nước chẳng ngại trầy xước.

Hy vọng đây sẽ là món quà lý thú và bổ ích dành tặng các bạn trẻ nhân dịp ngày truyền thống của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3).

Thư viện VideoClip: BCĐ Tây Nam Bộ làm việc với các nhà tài trợ Đức, Hà Lan, Úc

25 tháng 3, 2014

Ba Động đâu rồi ?

Bài trên báo Tiền Phong

Gia đình ông Phương ở Cồn Nhàn đang dời nhà

Gia đình ông Phương ở Cồn Nhàn đang dời nhà

TP - Nằm kẹp giữa cửa biển sông Tiền và sông Hậu, tỉnh Trà Vinh hiếm hoi (và cả ĐBSCL) có những giồng cát dài hình vòng cung song song với bờ biển, càng về phía biển càng cao và rộng.
Ba giồng cát cuối cùng cao hàng chục mét ở huyện Duyên Hải, làm nên địa danh Ba Động nổi tiếng từ thời Pháp với những bãi biển thơ mộng có các khu nghỉ mát, ngọn hải đăng đầy huyền tích. Nhưng nay, Ba Động lở mất rồi.

Bài 1: Bĩ cực nơi chân sóng


Kinh hoàng là ấn tượng bao trùm khi giữa tháng 3 này về huyện Duyên Hải, PV Tiền Phong không còn thấy những giồng cát kỳ vĩ chục năm trước trải dài mênh mông với rừng phi lao vi vu xanh. Hầu hết đã nằm dưới lòng biển sục sôi, thi thoảng gặp vài cụm phi lao xơ xác. Hàng nghìn hộ dân ở Ba Động đang không hiểu chuyện gì đang xảy ra.

Mất đất, mất nhà
Giữa trưa nắng như đổ lửa mà gia đình ông Đặng Văn Phương ở khu vực Cồn Nhàn, ấp Mù U, xã Dân Thành (Duyên Hải, Trà Vinh) vẫn lúi húi dời nhà. Căn nhà lụp xụp mấy tấm tôn gác trên cột gỗ chôn thẳng vào bãi cát, nhưng ở đúng cái chỗ triều cường đánh tan đê biển, toang hoác dài 1.400m, sâu vô mấy chục mét hồi tháng 10/2013. 
Ông Phương kể, nhà ông vốn xa biển nhưng bờ biển lở dần đến cuối năm ngoái, đang đêm nghe ầm ầm, mở mắt thì nước đã ngang ống chân. Sau đó, chính quyền cho xe máy đến đóng cọc đắp tạm đê mới để ngăn sóng dữ, con đê tạm ấy nằm sát sau nhà ông Phương. Vợ chồng ông cùng 3 đứa con nơm nớp sống qua Tết, nay lo chuyển nhà cho xa cái miệng Hà Bá đầy hiểm nguy.
Nói dời nhà đi xa nhưng cũng chỉ độ trăm mét, vì vẫn làm trên mảnh đất của gia đình, chứ không có đất đâu mà đi xa hơn. Ông Phương 42 tuổi, kỳ cựu ở xứ trồng dưa hấu Ba Động nổi tiếng ĐBSCL này, ngửa mặt than “dân Cồn Nhàn khổ lắm rồi”. Trớ trêu cái tên gọi, Cồn Nhàn mà dân tình tất bật, vất vả quanh năm. 
Năm ngoái bể đê, nước biển tràn vô xoá sạch vụ dưa hấu trồng tính bán Tết của ông Phương. Ra năm, ông trồng vụ mới thì đất cát nhiễm mặn nên dưa không sống được. Bờ biển lở còn cuốn mất nhiều đất đai của ông. Cả Cồn Nhàn có 197 hộ đều bị thiệt hại.
Bờ biển xã Hiệp Thạnh bị sóng biển tàn phá
Đi quá xã Dân Thành là xã Trường Long Hòa, nằm dài theo bờ biển 6,9 km. Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Văn Uol cho biết, xã có 5 ấp thì 3 ấp bị sóng biển trực tiếp đe dọa là ấp Cồn Trứng, Khoán Tiều và Nhà Mát.
Gọi ấp Nhà Mát vì đầu thế kỷ 20, người Pháp chọn Ba Động làm điểm du lịch cuối tuần và cất ở đây một ngôi nhà nghỉ mát vào loại tráng lệ nhất vùng. Nay ông Uol buồn bã nói, có 146 hộ ven biển sống không yên. Nhất là 85 hộ ở khu vực Khâu Lầu, vì đê biển và rừng cây đã bị quét sạch, mùa gió chướng tháng 10 năm trước đẩy triều cường lên ngập hết nhà cửa, bà con phải sơ tán đi ở đậu. Giữa tháng 3 này, bà con lục tục trở về, dọn dẹp sửa nhà cửa để rồi từng ngày sống trong sợ hãi.
Lên xã Hiệp Thạnh trên nữa, thấy sóng biển tàn phá khủng khiếp hơn. Vì bờ biển hình vòng cung của huyện Duyên Hải nhô về hướng Đông Bắc, xã Hiệp Thạnh nằm trên cùng, cạnh cửa Cung Hầu của sông Tiền nên trực tiếp đón luồng gió chướng (gió Đông Bắc) dữ dội hàng năm. 
Rừng phi lao còn sót lại mấy cụm xác xơ, nhiều thân phi lao cao lớn bị bẻ gãy vụn, vứt chỏng chơ trên bãi biển. Cuối năm 2013, triều cường đã làm sạt lở 2 km đê biển từ ấp Chợ sang ấp Bào. 
Khi đó, tỉnh cho xe, máy xuống đóng cọc đổ đá hàn vá nhưng lại bị sóng biển bóp nát. May mà từ giữa tháng 3, trời chuyển gió Nam, bờ biển ở đây được yên ổn. Trong cái yên ổn phẳng lặng, cảnh tan hoang trước đó để lại càng hiện rõ sự ghê gớm.
Nên ông Trần Công Lập, 51 tuổi, ở ấp Bào, cùng vợ ngồi nhớ lại vẫn rùng mình. Vợ chồng ông sinh ra, lớn lên, lấy nhau đẻ 2 đứa con ở đây, cất nhà trên giồng cát sống yên ổn nhiều năm. Nhưng rồi biển trở chứng xói lở giồng cát, ông kể, cuối năm 2010, triều cường tràn vô nhà ông cuốn trôi hết lúa gạo “không còn cái ăn”. Gà vịt cũng trôi hết. Gia đình ông có 5 công đất, lở mất 4. Trong ấp Bào, nhiều gia đình mất hết đất đai nhà cửa, như ông Nguyễn Văn Tùng mất 7 công đất, nay đưa con rời quê, làm mướn.
Hàng trăm hộ dân bị triều cường xói lở mất đất đai ở xã Hiệp Thạnh, thường nói “bị bà Thuỷ lấy mất đất”. Bà Trương Thị Đinh, 74 tuổi, vợ liệt sỹ, ở ấp Bào “bị bà Thủy lấy mất đất lẫn nhà”, được vào khu tái định cư, không còn lo chỗ ở nhưng lo cái ăn. Trong căn nhà nhỏ thờ chồng và cả mẹ chồng là Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, bà kể ở với một đứa con, nuôi mấy đứa cháu, “không có đất nên phải làm mướn, cuộc sống bấp bênh lắm”.

“Không biết làm gì để sống”

Chủ tịch UBND xã Hiệp Thạnh Nguyễn Văn Kiêm nom trẻ hơn tuổi 34 bởi dáng khỏe mạnh, lanh lẹ. Ông Kiêm cho biết, tổ tiên ông nhiều đời ở đây nhưng cho đến đời của ông mới chứng kiến xói lở bờ biển. Đứng trên đoạn đê tan hoang, chỉ tay ra biển khơi, ông nói: “Gần chục năm trước bờ biển còn ở ngoài kia, rừng phi lao cũng còn ở ngoài kia”. Theo lời ông, mới mấy năm nhưng biển đã xâm thực nơi sâu nhất khoảng 2 km, nơi ít cũng vài trăm mét, chỉ tính đất màu trồng trọt Hiệp Thạnh đã mất khoảng 200 ha.
“Không có đất nên phải làm mướn, cuộc sống bấp bênh lắm”.

Bà vợ liệt sỹ Trương Thị Đinh, 74 tuổi
Xứ Ba Động hồi xưa được bồi đắp, một năm lấn ra biển có chỗ gần cây số. Đó là nhờ có rừng ngập mặn, thời chiến tranh mấy chục năm trước rừng còn che chở cả đoàn quân bộ đội, du kích. Nên gió chướng dẫu hung dữ cũng không xói lở được bờ.
Nhưng năm 1997, Chủ tịch Kiêm kể, trận bão thế kỷ tàn phá rừng ven biển còn sót lại qua chiến tranh, rồi tình trạng phá rừng nuôi tôm, nên dăm năm nay, bờ biển bị xói lở ngày càng dữ dội. 
Cuối năm 2010, Hiệp Thạnh bị xói lở thiệt hại nhà cửa 3,7 tỷ đồng, hoa màu 500 triệu đồng. Năm 2011, phải di dời 52 hộ dân vì sạt lở. “Xói lở bờ biển đang ảnh hưởng tới cuộc sống của trên 500 hộ, chiếm một nửa số hộ của xã. Trong đó, đe dọa trực tiếp 3 ấp, có 165 hộ cần di dời gấp”, Chủ tịch Kiêm nói.
Ngân sách thiếu tiền nên mấy năm qua, ở Hiệp Thạnh mới xây dựng được một khu tái cư cho 48 hộ. Mỗi hộ di dời được cấp nền đất và hỗ trợ 10 triệu đồng. Dân vào ở từ năm 2011 nhưng đến nay chưa có trường học, trạm y tế. 
Chủ tịch Kiêm cho biết: “Đang xây dựng trạm y tế còn trường mẫu giáo thì mới có dự kiến đầu tư”. Trong lúc, số hộ cần di dời khẩn cấp tăng hằng năm và một điểm trường tiểu học với 6 phòng đã sạt lở. Vào khu tái định cư làm gì sinh sống lại là bài toán nan giải tiếp theo.
Câu chuyện gia đình ông Lý Văn Chủ ở khu vực Cồn Nhàn, ấp Mù U, xã Dân Thành, đang là điển hình của cuộc sống người dân ven biển. Ông Chủ 35 tuổi, có vợ hai con với căn nhà xa biển mấy trăm mét. Khi bờ biển xói lở tới nhà thì ông được cấp nền tái định cư và cất nhà mới. 
Nhưng không biết làm gì sinh sống, ông lên Bình Dương làm thuê. Mấy năm, tay trắng về bán nhà đất tái định cư được 70 triệu đồng, trở lại cất nhà lá trên khoảnh đất cát còn hơn công ở bờ biển, mua chiếc ghe nhỏ cùng mấy cái lú, đêm đêm đánh bắt cá tạp. Nhưng một đêm sóng lớn, chiếc ghe nhỏ của ông bị đánh gãy đôi.
Tháng 10/2013, triều cường phá đê tràn nước vô nhà ông, vợ chồng con cái kéo giường lên khoảnh đất cao ngồi chờ trời sáng. Sau đó dời nhà. Còn công đất cát, vợ chồng ông trồng hành bán dịp Tết, bị lỗ. Ra Tết, trồng dưa hấu, gánh nước tưới hằng ngày nên dưa xanh tốt, trái nhiều nhưng đột ngột mất giá, tiếp tục lỗ.
Vật vã như ông còn có hằng trăm hộ ở khu vực Cồn Nhàn bị biển đe dọa trực tiếp, đang trồng dưa hấu. Ông Chủ ôm con đứng trước căn nhà lá giữa bãi cát, nhìn biển gầm gừ trước mặt, nhìn ruộng dưa vắt kiệt sức gia đình ông bên cạnh, thốt lên: “Giờ không biết làm gì để sống?”.
Chủ tịch UBND xã Hiệp Thạnh Nguyễn Văn Kiêm: “Gần chục năm trước bờ biển còn ở ngoài kia, rừng phi lao cũng còn ở ngoài kia”. Theo lời ông, mới mấy năm nhưng biển đã xâm thực nơi sâu nhất khoảng 2 km, nơi ít cũng vài trăm mét, chỉ tính đất màu trồng trọt Hiệp Thạnh đã mất khoảng 200 ha.

Bài cuối: Vì đâu nên nỗi?


 Trung tâm Nhiệt điện Duyên Hải bên đê biển. ẢNH: SÁU NGHỆTrung tâm Nhiệt điện Duyên Hải bên đê biển. ẢNH: SÁU NGHỆ
TP - Trong một báo cáo mới đây, UBND huyện Duyên Hải đánh giá: “Các công trình trọng điểm khai thác, nạo vét tận thu cát san lấp mặt bằng cùng với tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng đã gây ra sạt lở”.
Công trình trọng điểm là Trung tâm Nhiệt điện Duyên Hải, Kênh đào Trà Vinh mở luồng vào sông Hậu qua kênh Quan Chánh Bố.
Ông Nguyễn Văn Trưởng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống bão lụt tỉnh Trà Vinh, nói rằng, nguyên nhân biến đổi khí hậu nước biển dâng thì đã rõ; còn nguyên nhân hút cát cho các công trình trọng điểm thì phải nghiên cứu thêm vì nhiều điểm sạt lở cách xa nơi hút cát hàng chục cây số và xảy ra trước khi xây dựng công trình.
Phó Chủ tịch UBND huyện Duyên Hải, ông Châu Hoàng Nghĩa, đồng ý là cần nghiên cứu nhưng cũng nói, hút cát nhiều có thể gây biến động cả vùng rộng lớn và thực tế, từ khi mở ra các công trình thì sạt lở dữ dội hơn.
Trầy trật đắp đê
Kênh đào Trà Vinh mở luồng mới từ biển vào sông Hậu, khởi công cuối tháng 12/2009 nhưng suy thoái kinh tế nên tạm dừng và mới khởi động lại vào ngày 15/3/2014. Còn Trung tâm Điện lực Duyên Hải có 3 nhà máy nhiệt điện, rộng 641 ha (306 ha lấn biển) ở xã Dân Thành và Trường Long Hòa; khởi công xây dựng Nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải 1 ngày 19/9/2010, khởi công xây dựng cảng biển tiếp nhận than ngày 21/4/2013. Tổng thầu đều là doanh nghiệp Trung Quốc.
Ông cựu chiến binh Phạm Văn Cứng: “Chiến tranh đã khổ, hòa bình còn phải di cư khổ hơn”.
Trung tâm Điện lực cần hơn 26 triệu m3 cát san lấp mặt bằng. Một số nhà thầu phụ cho tổng thầu Trung Quốc, hút cát san lấp mặt bằng có nhiều vi phạm, thậm chí do quen thân với lãnh đạo địa phương nên hoạt động không có giấy phép.
Sau thời gian dài phạt hành chính không có kết quả, ngày 24/4/2013, Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh đã quyết định tạm ngừng việc khai thác cát ven biển để kiểm tra, đánh giá lại tác động môi trường (chỉ những điểm hút cát cách bờ biển 300 - 500 m trở ra và có giấy thép mới được tiếp tục). Đây cũng là thời điểm Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh bị đồn thổi chuyện không hay và ông đã viết đơn xin nghỉ hưu trước tuổi.
“Việc lấy cát từ bãi biển để tôn nền dẫn đến hậu quả khôn lường vì sẽ làm thay đổi địa hình bãi biển và tạo nên một dòng chảy xoáy. Dòng chảy này sẽ xói lở bờ biển tại chỗ và trong một vùng lân cận, rộng hay hẹp tùy thuộc vào khối lượng cát lấy đi”.

GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân
Tình trạng khai thác cát lậu nóng bỏng cả cuộc họp HĐND tỉnh Trà Vinh tháng 12/2013 và sạt lở bờ biển thì vẫn dữ dội. Phó Chủ tịch UBND huyện Duyên Hải, ông Châu Hoàng Nghĩa, cho biết, huyện có bờ biển dài 55 km. 
Năm 2011, triều cường gây sạt lở mất hàng trăm héc-ta đất, phá nhiều cánh rừng phi lao, phải di dời khẩn cấp 52 hộ dân. Năm 2012, sạt lở tấn công vào đê biển phòng hộ ở nhiều điểm, tổng chiều dài hàng cây số.

Cuối năm 2013, tổng chiều dài các điểm sạt lở đê biển phòng hộ lên tới gần 14 km, phá nốt nhiều cánh rừng phi lao, hàng nghìn hộ dân bị ảnh hưởng. Mỗi năm, ngân sách chi hàng tỷ đồng để gia cố lại đê biển nhưng đều tan thành bọt nước ở mùa gió chướng tiếp theo.
Ông Phạm Văn Cứng, 67 tuổi, ở ấp Cồn Trứng, xã Trường Long Hòa, cho biết sau khi bãi biển rộng cả cây số bị sạt lở hết, dăm năm nay đê biển cũng bị sạt lở. Lúc đầu, đê sạt lở ít thì dân tự đắp lại nhưng về sau sạt lở nhiều, chính quyền phải huy động xe, máy đến đắp.
“Năm 2013 lở nhiều quá, đến nay, nhiều đoạn tỉnh chưa có tiền đắp lại”, ông Cứng nói và chỉ đoạn bờ biển hàng trăm mét trống trơn trước mặt. Từ năm 2010, một số nơi được xây kè bê tông nhưng năm 2013, kè bê tông cũng bị sóng biển phá mấy chỗ, sửa chữa tốn tiền tỷ.
Dù vậy, phân tích của ông Nguyễn Văn Trưởng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống bão lụt tỉnh Trà Vinh, bây giờ muốn hạn chế sự tàn phá của biển, giữ đất huyện Duyên Hải, chỉ có giải pháp xây kè bê tông ở những khu vực xung yếu. 
Vì giồng cát, các loại cây trồng không chống chọi được với triều cường, đê biển đắp đất thì không thể đứng vững. Phải xây kè bê tông phía ngoài để đương đầu với sóng biển, rồi lùi vào trong trăm mét mới xây đê biển kết hợp giao thông.
Mấy năm qua ở huyện Duyên Hải đã xây dựng 3 đoạn kè bê tông, dài hơn 2 km, tốn 83 tỷ đồng, bảo vệ được đất phía trong. Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh, ông Đồng Văn Lâm cho biết, nhu cầu cấp bách của tỉnh hiện nay cần 475 tỷ đồng để làm 6 km kè bê tông ở những khu vực xung yếu, 743 tỷ đồng xây dựng đê biển. Khi có hệ thống này, hàng vạn hộ dân ven biển mới hy vọng an cư.

“Đừng quên tiếng sóng gào”
Hy vọng vì ông Chi cục trưởng Nguyễn Văn Trưởng nói: “Trồng được rừng ngập mặn thì mới giữ được bờ biển ổn định lâu dài”. Ông Trưởng giải thích, vùng biển Ba Động có hai mùa, từ tháng 10 năm trước tới đầu tháng 3 năm sau là mùa gió chướng xói lở bờ biển, những tháng còn lại là mùa gió Nam bồi lắng phù sa. Khi không có rừng ngập mặn, phù sa bồi lắng trong mùa gió Nam sẽ bị gió chướng cuốn đi; cây trồng trong mùa gió Nam vừa bén rễ cũng bị gió chướng quét sạch.
Một đoạn đê biển vừa gia cố sạt lở, hy vọng đứng vững trong mùa gió chướng cuối năm nay nếu xây được kè bê tông bên trái để ngăn bớt sóng dữ

“Phải giữ phù sa thì mới trồng được rừng”, ông Trưởng khẳng định. Ông Trưởng kể, dưới tỉnh Cà Mau và cả ở nước ngoài đã thành công với giải pháp “đê mềm” phục hồi rừng. Đó là đê chỉ có cọc với rọ đá giăng ngoài biển, vừa hạn chế sóng dữ vừa cho nước biển tràn lên mà giữ phù sa ở lại. Vùng phù sa giữ được ấy, tích cực trồng cây với cây mọc tự nhiên sẽ cho rừng xanh tốt. 
“Lãnh đạo tỉnh đã có chủ trương làm thí điểm 500 mét, sắp tới chúng tôi sẽ triển khai”, ông Trưởng phấn khởi. Cùng với trồng rừng ngập mặn sẽ trồng rừng trên dải đất giữa kè bê tông và đê biển, tạo thêm một lớp áo xanh ngăn sóng gió ở những khu vực xung yếu.
Tuy nhiên, hình ảnh yên ổn đẹp đẽ ấy còn trong mơ ước vì điều kiện đầu tiên giản đơn nhất cho nó hình thành vẫn chưa có, đó là tiền. Nếu tình trạng sạt lở làm biến mất Ba Động, thực sự có nguyên nhân ở việc lấy cát san lấp mặt bằng Trung tâm Điện lực Duyên Hải, thì quả là tai họa quá lớn so với lợi ích đã khai thác.
Năm ngoái, GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân làm việc với Bộ GT&VT và Tập đoàn Điện lực Việt Nam vào ngày 25/6/2013, đã cảnh báo việc khai thác cát cho Trung tâm Điện lực. 
Ông nói: “Việc lấy cát từ bãi biển để tôn nền dẫn đến hậu quả khôn lường vì sẽ làm thay đổi địa hình bãi biển và tạo nên một dòng chảy xoáy. Dòng chảy này sẽ xói lở bờ biển tại chỗ và trong một vùng lân cận, rộng hay hẹp tùy thuộc vào khối lượng cát lấy đi. Quy luật này đã được kiểm nghiệm qua thực tế, tại hiện trường”.
GS.TSKH Trân phát hiện, dự án Trung tâm Điện lực và mở luồng mới từ biển vào sông Hậu “đều chưa tính đến tác động của biến đổi khí hậu nước biển dâng”, trong lúc “tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng không phải chỉ là ngập tĩnh mà còn là những thay đổi về động lực học biển ven bờ trong tương tác với công trình và đường bờ”. Nên nguy cơ ở đây rất lớn về nhiều mặt. Cũng theo GS.TSKH Trân, trong buổi làm việc, ông có hỏi khối lượng cát tôn nền Trung tâm Điện lực và nhận được hai con số là 1,7 triệu m3 và 3 triệu m3, ông đã nghĩ thực tế “phải cao hơn nhiều lần”. Thực tế, cần hơn 26 triệu m3.
Bây giờ Ba Động kỳ vĩ đã mất, người dân ven biển đang sống hết sức bất an và chưa biết bao giờ yên ổn trở lại. PV Tiền Phong đi cùng ông Phạm Văn Cứng trên bờ biển khu vực Khâu Lầu, ấp Cồn Trứng, xã Trường Long Hòa, chứng kiến sự mong manh có khi còn hơn quả trứng của vùng đất hiện nay. Khâu Lầu có 85 hộ dân, như vừa trải qua cơn đại hồng thuỷ, và đang thường trực nỗi lo bị xói lở.
Ông Cứng kể, năm 1966, ông đi bộ đội thì bãi biển này còn mênh mông rừng ngập mặn, ban ngày ở trong đó địch không thể phát hiện. Rồi địch rải chất độc hóa học làm rừng chết một phần, hòa bình có lúc trồng phi lao thì cũng đỡ. 
Mấy năm nay, biển xâm thực dữ dội, xói lở hết bãi biển, lấy vào của ông gần một héc-ta đất và đến mùa gió chướng, gia đình ông cùng nhiều gia đình khác phải di cư. “Chiến tranh đã khổ, hoà bình còn phải di cư khổ hơn. Mong nhà nước hỗ trợ để cuộc sống không phải di cư nữa”, giọng ông cựu chiến binh 67 tuổi tha thiết.
Biển Ba Động nước xanh cát trắng xưa có câu “Xin mời du khách về đây/Viếng thăm cho rõ chốn này thần tiên”, nay đục ngầu và bất ổn. Chao ôi, thiên nhiên tạo lập hàng trăm hàng nghìn năm, đến thời biến đổi khí hậu nước biển dâng, con người có thể phá trong thời gian ngắn và muốn tái lập thì khó khăn, tốn kém kinh khủng mà chẳng biết có được không. Nên cô gái Ba Động xưa nhắn nhủ “Anh đi dù tới phương nào/Cũng đừng quên tiếng sóng gào phía em”, đẹp nghĩa bóng nay nhức nhối thêm nghĩa đen.

Sau thời gian dài phạt hành chính không có kết quả, ngày 24/4/2013, Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh đã quyết định tạm ngừng việc khai thác cát ven biển để kiểm tra, đánh giá lại tác động môi trường. Đây cũng là thời điểm Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh bị đồn thổi chuyện không hay và ông đã viết đơn xin nghỉ hưu trước tuổi.

Đột phá nào để cứu nông dân?

 Bài 1: Làm lúa thôi chạy theo sản lượng

Nhiều lúa nông dân thêm vất vảNhiều lúa nông dân thêm vất vả
TP - Giảm diện tích, giảm sản lượng để tập trung nâng cao chất lượng hạt lúa. Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết, ĐBSCL có 102 giống lúa, nhưng gạo chưa có thương hiệu. “Cường quốc xuất khẩu gạo” mà trên thị trường, gạo Việt Nam chỉ hàng xá đổ đống, phân loại theo tỷ lệ phần trăm tấm
Năm 2014, dự báo của Bộ NN&PTNT, 50% sản lượng gạo ở ĐBSCL (hơn 8,6 triệu tấn) dành cho xuất khẩu. Điều đó cũng đồng nghĩa: liên tục từ năm 1989, nước ta đã rất thành công trong đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, luôn có dư thừa gạo để tham gia vai trò an ninh lương thực quốc tế. Tuy nhiên, hiệu quả từ xuất khẩu gạo ngày càng thấp khiến Chính phủ và các bộ ngành thấy đã đến lúc cần xem lại vai trò lúa gạo trong động lực phát triển nông thôn giai đoạn mới.
Cuộc họp bàn về sản xuất và tiêu thụ lúa ĐBSCL hôm 15/3, ở TP Cần Thơ, có Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh và nhiều bộ trưởng, lãnh đạo địa phương tham dự, chính thức công bố chủ trương sản xuất lúa gạo thôi chạy theo sản lượng. Những thay đổi từ chính sách vỹ mô rất có thể sẽ mở ra một thời kỳ nông nghiệp mới tại ĐBSCL.
Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát đề xuất, giảm 112 nghìn héc-ta lúa ở ĐBSCL để giảm sản lượng, triển khai từ năm nay cho đến 2015. Lãnh đạo các địa phương tán thành. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đồng ý và nhấn mạnh, tập trung giảm diện tích trồng lúa năng suất thấp.
Bỏ lúa trồng gì thay thế ?
Giảm diện tích, giảm sản lượng để tập trung nâng cao chất lượng hạt lúa. Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết, ĐBSCL có 102 giống lúa, nhưng gạo chưa có thương hiệu. “Cường quốc xuất khẩu gạo” mà trên thị trường, gạo Việt Nam chỉ hàng xá đổ đống, phân loại theo tỷ lệ phần trăm tấm.
Cũng vì nhiều giống lúa mà ở tỉnh Đồng Tháp đang “bể kèo” giữa Cty CP Docimexco với nông dân. Cty ký hợp đồng cung cấp giống và tiêu thụ lúa hơn 1.300 ha, khi thu hoạch lại có nhiều giống khác lẫn vào, bên mua chê lẫn nhiều, bên bán cãi lẫn ít nên không thống nhất được giá, đang phải nhờ UBND tỉnh phân xử.

“Chúng ta không cần đứng nhất nhì thế giới về xuất khẩu gạo và cũng không có trách nhiệm lo ăn cho thế giới, mà cần nghĩ cách giúp nông dân sống khá giả”.
TS Lê Anh Tuấn
Trường ĐH Cần Thơ
Theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, nay cần tập trung vào một ít giống có chất lượng cao để xây dựng thương hiệu. Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) Trương Thanh Phong cho biết, VFA đã thành lập công ty chuyên lo đưa giống ra đồng ruộng. Thủ tướng chỉ đạo, VFA cần phối hợp với Viện lúa ĐBSCL.

Nhưng bỏ lúa thì trồng cây gì, khi rất nhiều rau màu ở ĐBSCL đang ế ẩm, nông dân bị lỗ nặng? Bộ trưởng Phát trả lời: Nên trồng ngô, vì năm 2013 phải nhập 2,2 triệu tấn; nếu chuyển khoảng 100 nghìn héc-ta lúa sang ngô sẽ có 500-600 nghìn tấn, thay một phần nhập khẩu. Thủ tướng nhấn mạnh, phải áp dụng khoa học công nghệ để có năng suất cao, chất lượng tốt, cạnh tranh được với hàng nhập khẩu nếu không thì cũng thua lỗ. “Ngô và đậu nành, mỗi năm nước ta đang phải nhập khoảng 3 tỷ USD để làm thức ăn chăn nuôi, nếu chuyển đổi thành công, thay thế nhập khẩu được khoảng 1,5 tỷ USD thì Chính phủ sẽ khen thưởng”, Thủ tướng tuyên bố.
Giữ diện thích lúa bao nhiêu?
Ngân hàng Thế giới từng đề xuất, Việt Nam chỉ nên giữ diện tích lúa 3-3,3 triệu ha. Đề xuất này được nêu trong báo cáo tại hội thảo quốc tế “Con đường phát triển lúa gạo chất lượng cao-Việt Nam” do Bộ NN&PTNT tổ chức tại Festival Lúa gạo ở tỉnh Sóc Trăng cuối năm 2011. Trong đó, phân tích ba kịch bản, đến năm 2030, diễn tiến “mọi việc như bình thường” thì năng suất lúa 7 tấn/ha, còn “năng suất trung bình” 6,3 tấn/ha, và “tình huống xấu nhất” năng suất chỉ còn 5,8 tấn/ha. Ứng với ba kịch bản năng suất này là các dự đoán về biến đổi khí hậu và thay đổi thị hiếu tiêu dùng. Với các điều kiện bất lợi nhất, cũng chỉ cần 3-3,3 triệu ha lúa, năm 2030, Việt Nam vẫn dư nhiều triệu tấn gạo.
Sau nụ cười được mùa người nông dân lại lo đầu ra. ẢNH: GIA THọ
Tuy nhiên, Ngân hàng Thế giới cũng cho rằng, giảm diện tích lúa không có nghĩa chuyển sang đất phi nông nghiệp, mà “chuyển đổi đất lúa cho những mục đích nông nghiệp khác”. Bởi vì “đất lúa chuyển đổi để làm một khu công nghiệp sẽ bị mất đi mãi mãi đối với một nền nông nghiệp” và do đó “Chính phủ nên tiếp tục giám sát chặt chẽ và thực sự hạn chế những hình thức chuyển đổi đất này”. Còn chuyển đổi đất lúa sang mục đích nông nghiệp khác như trồng cây lâu năm, đồng cỏ chăn nuôi, lúa-tôm/cá, hoàn toàn có thể đảo ngược trở lại để làm lúa khi cần.

Đòn bẩy chính sách
Cũng tại cuộc họp ngày 15/3, Bộ trưởng Cao Đức Phát kiến nghị, hỗ trợ 50% chi phí giống cây trồng mới, trên đất lúa chuyển đổi, khoảng 2 triệu đồng/ha. Lãnh đạo Bộ Tài chính ủng hộ, chỉ đề nghị tính cụ thể cho từng loại giống, không bình quân.
Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cho biết, lần đầu tiên, Bộ trưởng Cao Đức Phát dẫn đoàn cán bộ của Bộ NN&PTNT sang làm việc với NHNN, hai bên đã thống nhất chương trình thí điểm nâng cao chất lượng nông sản, sử dụng công cụ lãi suất làm đòn bẩy.
Theo đó, áp dụng lãi suất một năm 7% với các mô hình liên kết, ứng dụng công nghệ cao và xuất khẩu nông sản thế mạnh. Các doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân tham gia chương trình đều được vay. 
Mỗi lĩnh vực, Bộ NN&PTNT cùng NHNN chọn 5 đơn vị, mức cho vay bằng 80% giá trị của phương án (dự án), miễn tài sản thế chấp (ví dụ, doanh nghiệp vay để mua vật tư tạm ứng cho nông dân, khi nông dân bán lúa trả tiền tạm ứng thì ngân hàng thu nợ). Thí điểm một năm, sau đó tổng kết để mở rộng.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu, làm thí điểm nhanh để nhân rộng, thu hút nhiều doanh nghiệp đầu tư cho nông nghiệp, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị. 
Nông nghiệp đóng góp 19% GDP nhưng lao động lại đang chiếm đến 48%, cần giảm lao động nông nghiệp xuống một nửa, thu nhập của nông dân mới tăng lên được. Cần chính sách đủ mạnh và Chính phủ sẵn sàng thay đổi những chính sách không còn phù hợp để “hỗ trợ tối đa”. 
Thủ tướng nhấn mạnh, hỗ trợ nông dân, bảo vệ nông nghiệp là chính sách nhất quán của ta, các nước trên thế giới cũng làm như thế, đó không phải là bao cấp.