18 tháng 6, 2014

Nước mắt của cây

Trần Hiệp Thủy
TT - Caouchouk là tên gọi cây cao su, theo thổ ngữ Mainas, có nghĩa là “nước mắt của cây”. Từ vùng rừng Amazon Nam Mỹ, theo chân thực dân Pháp, loài cây này đến Việt Nam và nhanh chóng trở thành cây công nghiệp chủ lực.
Theo số liệu thống kê, đến năm 2013 diện tích cao su cả nước đạt 915.000ha, vượt xa con số 800.000ha, là mốc trong chiến lược phát triển cao su đến năm 2020 được Chính phủ phê duyệt. Sản lượng xuất khẩu cao su của Việt Nam cũng đã vượt mức 1 triệu tấn, trị giá hơn 2,8 tỉ USD/năm.
Dù đứng thứ tư thế giới về sản lượng khai thác, nhưng mức tiêu thụ cao su nội địa rất thấp, chưa đến 20% tổng lượng, còn lại xuất khẩu dạng thô với giá thấp. Việt Nam xuất khẩu cao su đến hơn 70 nước trên thế giới, nhưng thị trường Trung Quốc chiếm khoảng 62%. Phía sau ánh hào quang của loài cây công nghiệp chủ lực này là những bất cập khiến “nước mắt của cây” còn chảy ngược.
Mới năm trước, tại nghị trường, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát bị các đại biểu Quốc hội chất vấn về tình trạng chuyển đổi đất rừng sang trồng cao su đã bị lợi dụng và làm tràn lan. Các đại biểu đã đề nghị Chính phủ phải rà soát, kiên quyết ngăn chặn nhiều nơi lấy cớ trồng cao su để phá rừng. Vậy mà năm nay tình hình quay chiều hướng lo ngược lại. Mấy ngày qua, các phương tiện thông tin, truyền thông báo động tình trạng hàng ngàn hecta cây cao su mới trồng, đang phát triển lẫn đang kỳ thu hoạch tại nhiều tỉnh thành trên cả nước, từ miền Đông đến miền Trung, bị đốn hạ do giá mủ cao su giảm mạnh, thu không đủ bù chi. Sau khi lên đỉnh vào năm 2011, giá mủ cao su liên tục lao dốc trong ba năm qua, hiện chỉ còn bằng 1/3 so với trước.
Cùng số phận của cây dừa, cây mía và nhiều mặt hàng nông sản khác, cây cao su cũng đang bị xoay vòng luẩn quẩn: trồng - chặt, mà bài toán đầu ra chưa được giải căn cơ.
Việt Nam là nước xuất khẩu cao su lớn trên thế giới, nhưng hằng năm phải nhập hàng trăm ngàn tấn để phục vụ cho sản xuất trong nước. Thống kê từ Bộ Công thương, năm 2012 chúng ta phải nhập hơn 4,8 tỉ USD cao su, các sản phẩm từ cao su và chất dẻo. Công nghiệp ôtô nước ta qua mấy chục năm được nuông chiều vẫn phát triển lệ thuộc phụ kiện, vật liệu ngoại; công nghiệp phụ trợ nhiều năm được quan tâm vẫn chưa ngóc đầu lên được, nên một cường quốc mủ cao su như nước ta vẫn phải chấp nhận xuất mủ thô, giá trị thấp để nhập về vật liệu ngoại cùng loại là phải.
Câu chuyện của ngành cao su không mấy khả quan trong ngắn hạn là nhận định chung của nhiều chuyên gia, không chỉ trước áp lực lệ thuộc yếu tố Trung Quốc chiếm hơn 60% lượng xuất khẩu cao su Việt Nam mà còn chịu thêm áp lực khi cường quốc số một thế giới là Thái Lan có kế hoạch “xả hàng” 200.000 tấn cao su từ kho dự trữ.
Cũng như số phận của hạt gạo cắn làm tám, cây mía chặt nhiều lóng, con cá tra bị chặt thành nhiều khúc, cây cao su cũng đang cần “cuộc chuyển đổi lớn”. Yêu cầu nâng cao chất lượng quy hoạch trồng và thực thi, kết nối với sản xuất tinh chế, giải quyết đầu ra, phát triển công nghiệp phụ trợ, tăng cầu trong nước với thị trường hơn 90 triệu dân Việt... đang là đòi hỏi bức xúc từ cao su - cây công nghiệp chủ lực của quốc gia, để “nước mắt của cây” thôi chảy ngược


NHẬN XÉT VỀ BÀI "NƯỚC MẮT CỦA CÂY" TRÊN BÁO TUỔI TRẺ:
6/16/2014 1:56:12 PM
Nước mắt của cây! Đó cũng là nước mắt của người quê.Lăn lộn lam làm ngửa mặt nhìn trời đất chỉ mong ước giản dị: Làm lúa ,lúa trĩu bông; làm miệt vườn, làm hồ tiêu, điều,cà phê... cho nhiều trái; trồng cao su, cao su cho nhiều mủ. Nhưng bao năm nay trái cây càng trĩu quả, lúa càng trĩu bông thì nụ cười người quê như càng thêm héo hắt! Tôi cứ nhớ mãi câu nói hơn cả châm ngôn, hơn cả lời hiền triết của cô bác nhà nông: "Được mùa mà khóc, khóc vì được mùa đó chú ơi?". Tôi cũng đã nghe các quan chức cỡ bộ, cỡ ngành nói chất chứa nỗi niềm: "Thương lắm người quê"! Nghe những lời à ơi như "bèo dạt mây trôi" trong câu ca quan họ từ miệng các quan chức cứ nói thương, mà chả lo làm được gì giúp người quê vượt lên thêm thấy chạnh lòng cho cô bác: Chỉ được chút tiếng thơm chính sách hỗ trợ tạm trữ, được chút người đời thương miêng thương môi. Hỗ trợ mua gạo tạm trữ thì tiền ấy đi đường nào, ra cửa nào, chảy vào túi ai mà cô bác cứ mãi nghèo?
Giờ lại nghe nhà nông đây đó đốn chặt cao su để trồng cây khác vì giá cao su hạ giá quá đa! Cũng bởi cái đầu ra phụ thuộc ông bạn láng giềng Trung Quốc bắt bí đủ kiểu kia! Họ lắc đầu không xài là thị trường tắc nghẽn. Không biết các quan chức của Bộ Công thương lo làm thị trường cho hàng hóa của ta nghĩ gì đây? Chả cứ cao su đâu, mà 120 ngàn ha cà phê già cỗi đang cần tái canh đâu đã mấy ai lo! Gần 3 tỷ USD tiền bán cà phê một năm, nhưng qua tay khách hàng, họ chế biến thu về gấp ba cái con số gần 3 tỷ USD kia! Chế biến sâu mới có lợi nhuận, nhưng bao năm sản phẩm vẫn cứ chỉ xuất khẩu thô!
Nuớc mắt của cây-Cái tứ bài viết quá hay.
ĐỖ QUANG ĐÁN

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét