“Bồ lúa” quốc gia xây chậm

Bài trên BÁO LAO ĐỘNG ngày 03-5-2012

Trần Hiệp Thủy

Hệ thống kho chứa lúa ở ĐBSCL theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đúng ra đã được hoàn thành trong năm 2011. Câu chyện xây “bồ lúa” quốc gia cho vựa lúa ĐBSCL đã chậm, nay phải chờ đến 2013 mới xong. Đó là nói theo kế hoạch, còn thực tế thì “hãy để xem”.

Bao giờ có đủ bồ chứa lúa chờ có giá XK? (Ảnh của Lê Nguyễn Thanh Chương dự thi ảnh đẹp qua mạng do BCĐ TNB tổ chức)

Theo Quyết định 3242/QĐ-BNN-CB của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, thì hệ thống kho chứa 4 triệu tấn lúa được đầu tư cùng với các kho lẻ do tư nhân tự xây sẽ đảm bảo thu mua hết lúa hàng hóa cho dân, đủ khả năng dự trữ lúa gạo trong 6 tháng, giảm tổn thất sau thu hoạch, nâng cao hiệu quả sản xuất của người trồng lúa và nhà chế biến, xuất khẩu; chủ động điều tiết hoạt động sản xuất kinh doanh lúa gạo trước những biến động của thị trường. Chính phủ cũng đã có nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích việc đầu tư xây dựng kho chứa. Theo đó, các DN tham gia đầu tư được ưu đãi vay vốn lãi suất 6,5%/năm và vay mức ưu đãi 0% để mua các loại máy móc hiện đại nhập khẩu; được miễn tiền thuê đất trong vòng 5 năm kể từ khi dự án bắt đầu đi vào hoạt động. Nhà nước hỗ trợ 20% kinh phí giải phóng mặt bằng, 30% kinh phí để hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào khu vực xây dựng kho chứa. DN được miễn thuế thu nhập DN trong 3 năm đầu đi vào hoạt động và giảm 50% trong 2 năm tiếp theo.

Một “bồ lúa” hiện đại là niềm mơ ước của người dân đồng bằng, là nhu cầu bức xúc mà Chính phủ đã sớm nhận ra và “chỉ đạo quyết liệt”, nhưng tiếc thay, đến nay còn chậm. Nhiều người lo ngại việc gia hạn tiến độ xây dựng các kho chứa sau gần 2 năm nữa, có khả năng sẽ không hoàn thành. Ngoài các kho chứa của Vinafood I & II đầu tư tại Cần Thơ, Trà Vinh, Kiên Giang … đạt khoảng 75-80% kế hoạch, còn lại các kho chứa giao cho địa phương đang phải chờ. Hiện mới có 3/11 tỉnh là An Giang, Kiên Giang, Sóc Trăng có phê duyệt danh mục đầu tư để giao cho các doanh nghiệp thực hiện. Dự kiến đến hết năm nay, tổng kho chứa lúa tại ĐBSCL sẽ đạt 3 triệu tấn, bằng 75% kế hoạch. Nghĩa là trong 8 tháng cuối năm phải xây dựng thêm kho mới 500.000 tấn, chủ yếu do Vinafood 1 và Vinafood 2 thực hiện. Còn kho mới với mức dự trữ 1 triệu tấn (do các tỉnh ở ĐBSCL được giao thực hiện) sẽ hoàn thành trong năm 2013. Cũng có ý kiến đề nghị, cần rà soát lại hệ thống và năng lực trữ lúa của tư nhân tự đầu tư thời gian qua để “cân đối cung - cầu”, tránh đầu tư lãng phí.

Chuyện xây “bồ lúa” cho vựa lúa của quốc gia, sau hơn 2 năm thực hiện, chậm tiến độ, cần được tập trung dứt điểm, nâng cao năng lực bảo quản sau thu hoạch, ứng phó và điều tiết giá lúa, góp phần hiện đại hóa ngành sản xuất lúa gạo ĐBSCL.